Bouwkostenon­twik­kel­ing: Prin­sjes­dag en andere invloeden

Geplaatst op 29 sep­tem­ber 2020

 Op Prin­sjes­dag heeft de regering de plan­nen voor komend jaar bek­endge­maakt. Tevens is de coro­n­ape­ri­ode voor­lop­ig nog niet afgelopen, maar miss­chien lev­ert Covid-19 wel extra activiteit­en in de bouw op. De stik­stof­prob­le­men zijn nog niet opgelost. Welke invloed heeft dit op de bouwkosten in bijvoor­beeld de zorg en het onderwijs?

Prinsjesdag en de miljoenennota

De miljoe­nen­no­ta omschri­jft de regerings­plan­nen voor 2021. Keuzes die hierin wor­den gemaakt, kun­nen invloed hebben op de bouw­sec­tor. De regering heeft een groei­fonds van € 20 mil­jard gecreëerd, maar het is nog niet duidelijk in hoev­erre de bouw hier­van prof­i­teert. Er liggen wel kansen, want ver­du­urza­m­ing en inno­vatie kun­nen goed samen gaan.

Dit jaar was er verder niet veel aan­dacht voor de bouw, wel was er aan­dacht voor de won­ing­markt. Er komen 14 nieuwe won­ing­bouwlo­caties en er komt een aan­vul­lend bud­get van € 100 miljoen per jaar om tot oplossin­gen van het stik­stof­prob­leem te komen.

Naast nieuw­bouw was er aan­dacht voor ver­du­urza­m­ing van de bebouwde omgev­ing. In de prak­tijk komt dit neer op ver­be­ter­de iso­latie, maar vooral op aan­passin­gen aan instal­laties en energieop­wekking. De laat­ste twee zijn vooral instal­lati­etech­nis­che werkzaamheden.

In de won­ing­bouw is, door zow­el extra nieuw­bouw als ver­du­urza­m­ing, extra vraag naar bouwac­tiviteit­en. Gezien de stik­stof­prob­le­men is dit voor nieuw­bouw niet op korte ter­mi­jn van invloed op de bouwkosten.

De markt

De verwacht­ing was dat de coro­nacri­sis zou resul­teren in vraa­gui­t­val. Tot op heden lijkt dit mee te vallen. De order­porte­feuilles van de aan­nemers in totaal nemen niet af, hoewel er bedri­jven zijn waar wel werk weg­valt. Vooral in de won­ing­bouw is er een toe­name van de orderportefeuilles.

Actueel is dat veel gebouwen een prob­leem hebben met de ven­ti­latie. Met name in scholen is dit dankz­ij Covid-19 duidelijk gewor­den en de opgave om dit te ver­beteren zal in het bij­zon­der voor de instal­latiebranche een grote opgave zijn. Van de bedri­jven in de bouw heeft vooral de instal­latiebranche het druk. Dat was al zo voor de coro­nacri­sis, maar neemt nu verder toe.

De uitvo­er­ing van het Kli­maatakko­ord gaat gewoon door, zodat hier de bouwbedri­jven en weer de instal­latiebedri­jven van kun­nen profiteren.

Het bli­jft natu­urlijk zo dat de bouw traag reageert op con­junc­turele ontwik­kelin­gen, zodat een terug­val mogelijk lat­er kan komen. Bij archi­tecten is er nu al wel min­der werk. Voor de uitvo­er­ingswerkza­amhe­den is er nog geen reden om aan te nemen dat er een snelle vraa­gui­t­val komt. Uit onder­zoek van het EIB blijkt dat de meerder­heid van de bouwbedri­jven geen wijzigin­gen in de pri­jzen verwacht. Dit is een opval­lende con­clusie omdat het afgeven van bouwver­gun­nin­gen voor nieuw­bouw als gevolg van stik­stof nog maar mond­jes­maat gebeurt. De bevin­din­gen van het EIB komen overeen met de meest recent aanbeste­din­gen, waar­bij het pri­js­niveau nog steeds aan de hoge kant is.

Aanbod

Eerder con­sta­teer­den we dat de coro­nacri­sis tot gevolg had dat er schaarste aan bouw­ma­te­ri­alen ontstond. Momenteel is dit weer her­steld; in de meeste lan­den mag men weer pro­duc­eren, soms in een wat aangepaste omgev­ing, maar het is vee­lal geen knelpunt. Indi­en er weer lock-downs komen, veran­dert de sit­u­atie snel.

De beschik­baarheid van per­son­eel is wel een prob­leem. De uit­tocht van buiten­landse werkne­mers door Covid-19 is nog niet her­steld, zodat vak­mensen nog schaars zijn. Boven­di­en zit de instal­latiebranche te sprin­gen om per­son­eel. Aan de kant van de aan­nemers zijn er hier­door risico’s in vol­doende beschik­baarheid van vak­bek­waam per­son­eel. Deze risico’s wor­den ver­taald in de aanneemsom.

Bouwkosten

We hebben op dit moment nog steeds veel onzek­er­he­den in de economie. Dit jaar wordt een krimp van 5 % verwacht, maar in 2021 wordt al weer groei verwacht. De pri­jzen van grond­stof­fen en pro­ducten sta­bilis­eren zich en sti­j­gen beperkt. De CAO lonen in de bouw sti­j­gen op 1 decem­ber met 2 %. Al met al is er een redelijk nor­male struc­turele pri­jssti­jging te verwacht­en (1,5 — 2 % op jaarbasis).

De verwacht­ing is dat op de lan­gere ter­mi­jn de pri­jzen zullen dalen. De con­junc­turele index (sti­jging boven de struc­turele index) is sinds 2017 posi­tief, maar zal naar verwacht­ing medio 2021 over zijn. Deze dal­ing was al ingezet voor Covid-19. DNB verwacht in 2021 wel weer economis­che groei, zodat er eind 2021 sta­bil­isatie in de pri­jzen zal ontstaan.

Er kun­nen wel ver­schillen ontstaan in het pri­jsver­loop voor bouwkundi­ge werkza­amhe­den en voor instal­laties. Voor instal­laties is er een grotere krapte op de arbei­ds­markt en dat zal zich ver­tal­en in hogere arbei­d­skosten. Indi­en alleen instal­lati­etech­nis­che werkza­amhe­den wor­den aanbesteed, zal het pri­js­niveau meer stijgen/ niet dalen.

BENG (Bij­na energie neu­trale gebouw) wordt vanaf 1 jan­u­ari 2021 van kracht voor nieuwe bouwver­gun­nin­gen. Zoals wij in een eerder artikel had­den ver­meld, sti­j­gen de bouw ‑en invester­ingskosten door BENG met 3- 7 %. Voor gezond­hei­d­szorgge­bouwen en onder­wi­js­ge­bouwen zal de sti­jging aan de bovenkant van deze range liggen (5–7%) en voor bedri­jf­s­ge­bouwen en kan­toren aan de onderkant (3–5%). Deze sti­jging komt bovenop de hier­voor ver­melde struc­turele en con­junc­turele sti­jgin­gen. Indi­en nu bud­get­ten wor­den vast­gesteld voor nieuw­bouw­pro­jecten waar­bij de bouwaan­vraag (omgev­ingsver­gun­ning) na 1 jan­u­ari 2021 wordt aangevraagd, moet men hier in de bud­get­ter­ing reken­ing mee houden.

In onder­staande fig­uren is nog geen reken­ing gehouden met BENG. De fig­uren hebben als uit­gangspunt dat de beperkin­gen als gevolg van coro­na over enkele maan­den weer afne­men. Het effect is grot­er als beperkin­gen nog een jaar of 2 duren.

Grafiek kostenstijging

Grafiek kosten­sti­jging

Kostenstijging vergelijk

Grafiek kosten­sti­jging — vergelijk­ing met eerdere kwartalen

Conclusie

Grote invloed voor de bouw lijken de plan­nen uit de miljoe­nen­no­ta niet te hebben, met uit­zon­der­ing van de won­ing­bouw op termijn.
De terugloop in het bouwvol­ume die werd verwacht, lijkt mee te vallen. Knelpunt bli­jft de beschik­baarheid van per­son­eel, vooral in de instal­latiebranche. Voor nieuw­bouw lijken de trends van voor coro­na opnieuw te wor­den gevol­gd. Als resul­taat hier­van verwacht­en wij een sta­bil­isatie van de bouwkosten in de loop van 2020 en een dal­ing hier­na. De grote en de duur van de dal­ing is onzeker.

Nieuwe ontwik­kelin­gen met Covid-19 kun­nen de sit­u­atie echter weer drastisch veran­deren, zoals de min­is­ter van finan­ciën bij de pre­sen­tatie van de miljoe­nen­no­ta ook al aangaf.

Deel deze pagina via

Ook interessant