De War­ren geeft aanzet voor duurzame bouwtoekomst

Geplaatst op 2 feb­ru­ari 2021

Cir­cu­lair bouwen kan. Dat laat het inspir­erende project De War­ren in Ams­ter­dam zien. “Het is pio­nieren op alle vlakken, schip­peren tussen onze ide­alen en de kosten, maar wij zijn zo gedreven dat we graag de extra stap­pen zetten die nodig zijn”, zegt Chan­dar van der Zande, voorzit­ter van het duurzame woonproject.

Woongebouw De Warren met groene gevel opgetrokken uit herwonnen meerpalen (c) Natrufied Architecture

Woonge­bouw De War­ren met groene gev­el opgetrokken uit her­won­nen meer­palen © Natru­fied Architecture

De ‘we’ waar de 35-jarige over praat zijn hij en de 49 anderen, die betrokken zijn bij De War­ren; een par­ti­c­uliere woon­coöper­atie. Een bij­zon­dere vorm en dat is eigen­lijk alles aan De War­ren. In Ams­ter­dam ver­ri­jzen de komende ander­half jaar 36 energieposi­tieve huu­rap­parte­menten in de sociale en mid­den­sec­tor. Ze wor­den gebouwd en ver­hu­urd door vijftig ini­ti­atiefne­mers die zich verenigd hebben in de woon­coöper­atie. De inno­vatie zit hem niet alleen in de bouw (gebruik mak­en van duurzame mate­ri­alen), maar ook in de vorm (een woonge­meen­schap waar naast 36 apparte­menten ook gemeen­schap­pelijke ruimtes zijn om samen te leven).

De Warren Groep

De War­ren Groep — foto: Winona Boomkens

Bergen

Het begon met een groep vrien­den die duurzame fes­ti­vals organ­iseerde, het col­lec­tief KONIJN. Chan­dar: “We wilden iets voor de lan­gere ter­mi­jn en von­den uitein­delijk een stuk grond in Por­tu­gal waar we een duurzame boerder­ij run­nen, oftewel voed­sel pro­duc­eren in een zo’n natu­urlijk mogelijk ecosys­teem. We wilden ook in Ned­er­land een woonge­meen­schap opzetten en waren dat al aan het onder­zoeken toen we lazen dat de gemeente Ams­ter­dam een stuk grond wilde vri­jgeven voor een duurza­am woonini­ti­atief. De droom en de plan­nen had­den we al en we had­den het idee dat we het wel kon­den realis­eren. Want als je met zoveel bent kunt je bergen verplaatsen.”

En die bergen kwa­men ze zek­er tegen. In eerste instantie het papier­w­erk voor de ten­der: finan­ciële plan­nen, busi­ness­cas­es, bouw­plan­nen. Na het win­nen van de ten­der vol­gde de zoek­tocht naar een archi­tect, bouwkundig adviseurs en een aan­nemer. “We kon­den in het begin alles bin­nen ons eigen netwerk oplossen. Maar gaan­deweg had­den we meer experts van buiten nodig. Zek­er ook voor de com­plexe juridis­che vraagstukken, zoals de cer­ti­fi­cer­ing van gere­cy­cled hout, aanbeste­din­gen, de con­tracten met aan­nemers. Daar­voor vroe­gen we AT Osborne, die hebben daar genoeg ervar­ing mee.”

Risico’s

Een grote uitdag­ing was het zoeken van een aan­nemer die het project aan­durfde. “De won­ing­markt staat onder grote druk. Er is veel vraag, de pri­jzen gaan daar­door omhoog en de risico’s van een dergelijk project kun­nen groot lijken omdat het onbek­end is. Niet iedereen durft dat aan.” De aan­nemer met de toepas­selijke naam Toekom­st­Groep uitein­delijk wel. “Het voordeel is dat we een woon­coöper­atie zijn, wij hebben geen win­stoog­merk en steken het geld liev­er in duurza­amheid. Maar het is wel moeil­ijk om keuzes te mak­en.” Chan­dar doelt daarmee op de kosten van mate­ri­alen. Apparte­menten­com­plex De War­ren zou voor­namelijk in hout uit­gevo­erd wor­den. Nog steeds zijn alle muren van houten CLT-plat­en en wordt houtskelet­bouw toegepast, maar inmid­dels zijn er ook vlo­eren van beton gekozen van­wege de kosten.

Een deel van de gev­el wordt ook in hout uit­gevo­erd; van al gebruik­te meer­palen en oude scheep­s­planken wordt een ger­aamte gemaakt. “Dat leverde wel veel gedoe op. De meer­palen waren natu­urlijk niet bedoeld als bouw­ma­te­ri­aal en dus moet je onder­zoeken of het wel brand­veilig is, of de bouwk­waliteit vol­doende is, of het hout wel duurza­am is. Op alle vlakken kun­nen we nu een vinkje ‘ok’ zetten en dan is ineens zo’n rest­prod­uct goud waard. Dat voor­beeld kan anderen stimuleren.”

Schouders eronder

Niet voor alles hoeven de ini­ti­atiefne­mers van De War­ren het wiel zelf uit te vin­den. Ook al eerder toegepaste inno­vaties wor­den gebruikt zoals de energieheipalen die in april de grond ingaan. “De heipalen halen warmte of kou uit de bodem voor de vlo­erver­warm­ing. Het bestond al maar wij lat­en nu zien hoe je het kunt toepassen. Dat is ook het doel van De War­ren; lat­en zien wat er kan. Straks kun je als bouwbedri­jf niet gaan roepen ‘dit kan niet’. Want wij hebben het dan al geprobeerd. De ideeën, de reken­mod­ellen, de blauw­druk liggen er al. We hopen hier­mee echt iets in gang te zetten.”

Dat is ook het doel van de over­heid die zich heeft gecom­mit­teerd aan kli­maat­doe­len en Ned­er­land cir­cu­lair in 2050. Door aller­lei ini­ti­atieven wordt dat ges­tim­uleerd: van de Week van de cir­cu­laire economie tot aan het uit­geven van pro­jecten zoals De War­ren. “De gemeente Ams­ter­dam heeft grond aange­bo­den en ze denken echt mee. Wet­ten en nor­men zijn streng en zijn er niet voor niets maar soms is het vol­gen van de inten­tie van de wet vol­doende. Dat stim­uleert. De Provin­cie Noord-Hol­­land heeft besloten om zo cir­cu­lair mogelijk te bouwen. Daarmee stim­uleren ze ook bedri­jven om daarin mee te gaan. Ons project kan daar een voor­beeld voor zijn. Maar uitein­delijk moet er meer gebeuren. De pri­js voor het mak­en van nieuwe pro­ducten zou omhoog moeten. In die pri­js moet je ook de kosten van milieuschade meen­e­men. Dan wordt het ver­schil tussen het herge­bruiken van mate­ri­alen en nieuw pro­duc­eren klein­er. Dat prikkelt echt. En de cir­cu­laire economie vraagt erom dat iedereen zijn schoud­ers eron­der gaat zetten; de over­heid, bedri­jf­sleven en burg­erini­ti­atieven zoals De War­ren. Want alleen met een tof ini­ti­atief dat inspireert red je het niet.”

Chandar van der Zande

Chan­dar van der Zande

Woon­pro­ject De War­ren innoveert op diverse vlakken: (Her)gebruik van duurzame bouw­ma­te­ri­alen (herge­bruik meer­palen), Energiepresta­ties van het gebouw (dikke iso­latie, veel zon­nepan­e­len, warmtevoorzien­ing via heipalen), Bouwen voor de natu­ur (groene gev­el en stad­s­tu­in), Sociale woon­voorzien­ing (betaal­bare huur, gemeen­schap­pelijk woonvorm).

Meer informatie

Fanauw Hoppe

Strategisch (juridisch) adviseur AT Lawyers / Coördinator Duurzame Leefomgeving

+31 (0)6 106 983 14 Con­nect op LinkedIn

Deel deze pagina via

Ook interessant