Mis­schien lijkt het vreemd. Neder­land is flink op weg rich­ting de cir­cu­lai­re doe­len die zijn gesteld. Toch is een sys­teem­ver­an­de­ring nodig om te ver­snel­len rich­ting de zeer ambi­ti­eu­ze ambi­ties. Hoe zit dat en wat bete­kent dit voor de bouwsector?

Circulaire samenleving

Sys­teem­ver­an­de­ring in de bouw

Uit het jaar­lijk­se blijkt dat Neder­land 24,5% cir­cu­lair is. Rela­tief goed ten opzich­te van veel ande­re lan­den (gemid­del­de is 8,6%). Toch blijkt dat er een sys­teem­ver­an­de­ring nodig is om de ambi­ties te halen (50% cir­cu­lair in 2030 en 100% in 2050). Wij denk dat die nood­zaak nog gro­ter is, omdat hoog­waar­dig her­ge­bruik nog beperkt wordt beschouwd. Het rap­port roept op tot actie met con­cre­te aan­be­ve­lin­gen voor de bouw­sec­tor, de land­bouw, de ener­gie­tran­si­tie en voor hoog­waar­dig her­ge­bruik. Het poten­ti­ë­le resul­taat: een 70% cir­cu­lair Neder­land. Wij focus­sen hier op de aan­be­ve­lin­gen voor de bouwsector.

Wat is de urgen­tie ook alweer?

In de Urgen­da-uit­spraak is vast­ge­steld dat er een reë­le drei­ging van kli­maat­ver­an­de­ring is met een ern­stig risi­co voor de hui­di­ge gene­ra­tie. En als iede­re aard­be­wo­ner leeft zoals een gemid­del­de Neder­lan­der, zijn er drie pla­ne­ten nodig. Het goe­de nieuws is dat we inmid­dels bewust onbe­kwaam zijn. En dus kun­nen wij ver­be­te­ren, ook in de bouw­sec­tor. Deze sec­tor gebruikt nu 50% van alle mate­ri­a­len en 40% van alle ener­gie, is ver­ant­woor­de­lijk voor onge­veer 35% van alle CO2-uit­stoot en gene­reert rond de 40% van al het afval.

Stop dem­o­lis­hing buildings

Het GAP rap­port pleit voor het behoud van de hui­di­ge gebou­wen­voor­raad en reno­va­tie, upgra­den, of her­be­stem­men. Belang­rijk­ste argu­ment is dat dit de behoef­te aan nieu­we mate­ri­a­len drukt, mate­ri­a­len die gro­ten­deels geïm­por­teerd wor­den. Dat bete­kent aan de ene kant pro­fes­si­o­na­li­se­ring van het asset­ma­na­ge­ment. Opti­maal en data-gedre­ven beheer en onder­houd leidt tot LCA- (Life Cycle Ana­ly­sis) en TCO-den­ken (Total Cost of Owner­ship) en zorgt voor levens­duur­ver­len­ging. Daar­naast is stra­te­gisch port­fo­li­o­ma­na­ge­ment nood­za­ke­lijk. Hoe kun­nen gebou­wen nieu­we, duur­za­me bestem­min­gen krij­gen, blij­vend vol­doen aan de (toe­kom­sti­ge) vraag van gebrui­kers en slim wor­den ver­be­terd (upcy­cling).

Het leven in de toekomst

Naast dat de hui­di­ge gebou­wen zo veel moge­lijk blij­ven staan, moet er ook naar de toe­komst geke­ken wor­den met een als­maar groei­en­de bevol­king en een ver­an­de­ring in de manier van leven. Hier is de moge­lijk­heid om goed na te den­ken hoe gebou­wen wor­den gebouwd in het begin­sta­dia van het bouw­pro­ces. Denk aan wel­ke mate­ri­a­len er gebruikt moet wor­den of het mul­ti­func­ti­o­ne­le modu­lair bou­wen toe­pas­sen. Ver­der zul­len mate­ri­a­len vast­ge­legd moe­ten wor­den in een data­ba­se, zodat de mate­ri­a­len geoogst kun­nen wor­den en de stad wordt gezien als een Urban Mine.

Van afval naar hergebruik

Het terug­drin­gen van de vraag naar nieuw mate­ri­aal bete­kent ook het vrij­ko­men­de afval beter her­ge­brui­ken op hoog­waar­dig niveau. En niet lan­ger voor­na­me­lijk als beton­gra­nu­laat voor onder asfalt­we­gen. Pagi­na 33 van het Cir­cu­la­ri­ty Gap Report  wijst erop dat dit type recy­cling bij­na 9% van de ‘cir­cu­la­ri­teit’ van Neder­land ople­vert, zo’n 30 mil­joen ton per jaar.

De sloop­ha­mer rui­len we in en we gaan demon­te­ren en vrij­ko­men­de mate­ri­a­len oog­sten. Mate­ri­aal­pas­poor­ten zijn daar­bij van wezen­lijk belang. Deze bevat­ten infor­ma­tie over de samen­stel­ling van de gebou­wen, gebie­den en infra­struc­tuur en zor­gen voor effec­tie­ve­re ver­wer­king als de mate­ri­a­len vrijkomen.

Daar­bij zijn er zor­gen over prak­ti­sche en juri­di­sche obsta­kels en risico’s. Maar die zijn te tac­ke­len. AT Osbor­ne werkt momen­teel in co-cre­a­tie aan een Whi­te­pa­per, waar­in op dit onder­werp wordt inge­gaan. Deze wordt naar ver­wach­ting in het der­de kwar­taal van dit jaar gepubliceerd.

Gree­ner pastu­res: het lon­kend perspectief

Het imple­men­te­ren van deze aan­be­ve­lin­gen kost tijd, moei­te en geld. Maar het levert ook wat op: inno­va­ties, nieu­we banen, een voor­trek­kers­rol in de wereld én… een reduc­tie van tus­sen 171,5 en 221 mil­joen ton aan (nieuw) mate­ri­aal­be­hoef­te, voor­zich­tig gesteld op 22,6% van het totaal.

Daar­mee is het een bij­dra­ge rich­ting een behoud­ba­re pla­neet en samenleving.