In 2018 gaven we in Neder­land voor het eerst meer dan 100 mil­jard euro uit aan zorg en wel­zijn, een stij­ging van ruim 3% ten opzich­te van 2017 (CBS). Het RIVM ver­wacht dat deze kos­ten ver­der zul­len oplo­pen tot 174 mil­jard in 2040. De groei van de bran­che zal onher­roe­pe­lijk lei­den tot meer CO2 uit­stoot, het­geen lijn­recht tegen­over de ambi­ties staat die opge­no­men zijn in de Green­deal. Dit vraagt om ingrij­pen­de maat­re­ge­len. Een gro­te uit­da­ging – en een gro­te kans — voor betrok­ken orga­ni­sa­ties. Maar voor wel­ke opga­ve staan we nu pre­cies? Het wordt tijd dat orga­ni­sa­ties dit in beeld bren­gen. Tijd voor ver­an­de­ring om te ver­duur­za­men in de zorg, vin­den Els­ke Vis­ser en afstu­deer­der Lau­rens Lancee.

Zorg­in­stel­lin­gen moe­ten verduurzamen

Het kabi­net heeft in het regeer­ak­koord de doel­stel­ling opge­no­men om in 2050 een CO2-neu­tra­le zorg­sec­tor te heb­ben. Om de doe­len te beha­len moet de CO2-voet­print van de zorg met 6 tot 8% per jaar gere­du­ceerd wor­den. Deze jaar­lijk­se CO2-emis­sie­re­duc­tie staat gelijk aan de CO2-uit­stoot van bij­na 40.000 huis­hou­dens. De nadruk ligt aan­van­ke­lijk op het vast­goed van zor­gor­ga­ni­sa­ties, blijkt uit over­een­kom­sten van de bran­che­or­ga­ni­sa­ties en het Minis­te­rie van VWS.

Deze doel­stel­lin­gen bete­ke­nen een gro­te en ingrij­pen­de ver­duur­za­mings­op­ga­ve voor orga­ni­sa­ties, waar voor­als­nog in beperk­te mate wet­ge­ving voor wordt inge­zet. Dit bete­kent dat de uit­voe­ring van de Green­deal gro­ten­deels van het eigen ini­ti­a­tief van indi­vi­du­e­le instel­lin­gen afhan­ke­lijk is.

Nog niet ieder­een verduurzaamt

Nog lang niet alle orga­ni­sa­ties in de zorg ver­duur­za­men. Uit ana­ly­se van AT Osbor­ne blijkt dat slechts 54% van alle zor­gor­ga­ni­sa­ties vorig jaar een actief duur­zaam­heids­be­leid voer­de. Met name orga­ni­sa­ties die actief zijn in de lang­du­ri­ge zorg geven vaak aan nog geen actief duur­zaam­heids­be­leid te heb­ben. Zij erva­ren ver­schil­len­de belem­me­rin­gen om aan de slag te gaan met de ver­duur­za­mings­op­ga­ve. Het ont­breekt instel­lin­gen vaak aan de juis­te ken­nis en inzicht in de stap­pen die zij kun­nen en moe­ten nemen om te ver­duur­za­men. Daar­naast is er onze­ker­heid over de toe­kom­sti­ge zorg­vraag en de rol die hun vast­goed daar­in speelt.

De orga­ni­sa­ties die wel aan­ge­ven met duur­zaam­heid bezig te zijn, doen dit met ver­schil­len­de maat­re­ge­len. Veel­voor­ko­men­de maat­re­ge­len zijn het plaat­sen van zon­ne­pa­ne­len, het inko­pen van duur­za­me ener­gie en het plaat­sen van LED ver­lich­ting. Daar­naast zijn er ook veel instel­lin­gen met meer prak­ti­sche maat­re­ge­len bezig, zoals het sti­mu­le­ren van werk­ne­mers om te fiet­sen, en het inko­pen van duur­za­me producten.

Tijd voor verandering

In 2018 had­den de zorg­aan­bie­ders zon­der duur­zaam­heids­be­leid samen voor ruim 3 mil­jard euro mate­ri­ë­le vas­te acti­va op de balans staan. Zij inves­teer­den cir­ca 132 mil­joen euro in hun vast­goed en ter­rei­nen, schijn­baar zon­der een duur­za­me visie op de toe­komst. AT Osbor­ne vindt het belang­rijk om deze visie wel te hebben.

De gebouw­de omge­ving is een belang­rijk onder­deel van deze opga­ve, maar met alleen het ver­duur­za­men van vast­goed komen we er niet. Het is daar­om belang­rijk om de gehe­le ver­duur­za­mings­op­ga­ve in kaart te bren­gen. Hier­mee wordt inzich­te­lijk wel­ke CO2 reduc­tie we beha­len door het aan­pas­sen of ver­nieu­wen van gebou­wen. Voor de restop­ga­ve moe­ten we ande­re maat­re­ge­len tref­fen, zoals het redu­ce­ren van reis­be­we­gin­gen of het zelf opwek­ken van ener­gie. Een inte­gra­le ener­gie­stra­te­gie helpt bij maken van die keuzes.

Hoe kan ik aan de slag?

Een ener­gie­stra­te­gie geeft uw orga­ni­sa­tie inzicht in uw ver­duur­za­mings­op­ga­ve en hoe u hier­mee aan de slag kunt. Waar kunt u het ver­schil maken en hoe? In een ener­gie­stra­te­gie maakt u inzich­te­lijk welk deel van die opga­ve kan wor­den opge­lost met gebou­wen, ver­voer, gedrag en welk deel uit­ein­de­lijk opge­lost moet wor­den met her­nieuw­ba­re energie.

Is een ener­gie­stra­te­gie nu nog een stap te ver? Het gaat er niet om wat u doet, maar dat u iets doet! Tijd om te ver­duur­za­men in de zorg!