Naar het overzicht

Vra­gen stel­len en ver­trou­wen winnen

Leen Oos­ter­om kreeg een tele­foon­tje van de Dut­ch Water Autho­ri­ties, de inter­na­ti­o­na­le tak van de Neder­land­se Water­schap­pen. Of hij, gezien zijn exper­ti­se en erva­ring, wil­de mee­wer­ken aan een pro­ject in Ethio­pië. Er was alleen nau­we­lijks bud­get, omdat het ‘voor en door over­he­den’ was. Leen wil­de wel, maar zou zijn werk­ge­ver AT Osbor­ne ook wil­len? Hij bracht het ter spra­ke en kreeg met­een een enthou­si­as­te reac­tie: “Het staat dicht­bij onze kern­ac­ti­vi­tei­ten én we maken de wereld er beter mee.” Het pro­ject is inmid­dels in vol­le gang, met Leen aan de knoppen.

De Awash rivier in Ethio­pië. Een 1200 kilo­me­ter lan­ge water­weg, die ont­springt in het hoog­land en via het gelijk­na­mi­ge nati­o­na­le park uit­mondt in het Abbe­meer. Een prach­tig gebied, dat voor een deel is opge­no­men op de werel­derf­goed­lijst van UNESCO. Maar het vormt ook een bron van span­nin­gen. “Als er in de dro­ge tijd boven­strooms teveel water wordt gebruikt, is er bene­den­strooms te wei­nig”, legt Leen uit. “Het is daar­om belang­rijk dat de fede­ra­le over­heid, het loka­le water­schap en de betrok­ken regi­o­na­le over­he­den goe­de prak­ti­sche afspra­ken maken over de ver­de­ling van het schaar­se water.”

Drie­hoe­kig spanningsveld
Toen Leen in het pro­ject stap­te, was het uit­gangs­punt om sim­pel­weg met alle par­tij­en aan tafel te gaan zit­ten en een plan op te stel­len. “Naar mijn idee was dat iets te recht­lij­nig gedacht. In Ethio­pië heerst een ande­re cul­tuur, en de ver­hou­din­gen zijn behoor­lijk gepo­la­ri­seerd. De regi­o­na­le over­he­den heb­ben er een hoge mate van zelf­stan­dig­heid, dus als je het over het schaar­se water hebt krijg je al snel de vraag: wie gaat er over? Elke over­heid wil er iets over zeg­gen, en tus­sen dit alles door speelt ook nog een etni­sche com­po­nent, die het gevoel van een oneer­lij­ke ver­de­ling en wan­trou­wen ver­der aan­wak­kert. Dat is het drie­hoe­kig span­nings­veld waar­in wij opereren.”

Meer­de­re paden volgen
Het Neder­land­se deel van het pro­ject­team bestaat uit Leen, een AT Osbor­ne-col­le­ga en mede­wer­kers van het Water­schap en Rijks­wa­ter­staat. Het Ethio­pi­sche deel bestaat uit loka­le experts. Min of meer op de bon­ne­fooi, zon­der uit­no­di­ging, ver­trok Leen naar Ethio­pië om te kij­ken hoe hij de par­tij­en ter plaat­se in bewe­ging kon krij­gen. “Het was een kwes­tie van ver­ken­nen, vra­gen stel­len, goed luis­te­ren en ver­trou­wen win­nen. Ver­vol­gens heb ik wat idee­ën geïn­jec­teerd in bestaan­de struc­tu­ren. Meer­de­re paden vol­gen, en kij­ken wat werkt.”

Eén idee ont­stond toen hij hoor­de dat de loka­le experts het veld in gin­gen om knel­pun­ten in kaart te bren­gen. “Ik stel­de toen voor om men­sen van alle betrok­ken over­he­den op die trip mee te nemen. Maar zoiets gebeurt daar niet zo een-twee-drie. Je moet het een duw­tje in de rug geven. Dat deed ik door te zeg­gen: wij komen op die en die datum terug, zijn jul­lie er dan ook? Op die manier cre­ëer je momen­tum. In augus­tus gin­gen wij er weer heen, en alle par­tij­en waren erbij. Ze zijn ver­vol­gens vier dagen met zijn allen het veld in geweest.”

Voor het eerst in gesprek
Leen maak­te zelf een deel van de ‘field­trip’ mee, en zag mooie din­gen gebeu­ren. “We waren op een sui­ker­plan­ta­ge. Ik zag men­sen van de regi­o­na­le over­he­den, die altijd alleen maar foe­ter­den op de fede­ra­le over­heid, ont­dooi­en en mee­den­ken. Ze zei­den let­ter­lijk tegen mij: dit is voor het eerst dat we echt met elkaar in gesprek zijn. Dat vond ik fan­tas­tisch, dat we zo ver hier van­daan zoiets teweeg kon­den bren­gen.” Vol­gens Leen valt het belang hier­van niet te onder­schat­ten. “Neder­lan­ders heb­ben in de loop der eeu­wen leren samen­wer­ken, van­uit de nood­zaak om ons met zijn allen tegen het water te bescher­men. Nu bren­gen wij dat gereed­schap naar een plek op de wereld waar al snel geweld dreigt, als diep­ge­wor­teld ant­woord op con­flic­ten. Ter­wijl je ook met elkaar kunt pra­ten en op zoek kunt gaan naar dat­ge­ne waar­mee je samen winst boekt. Je zal het nooit met zeker­heid kun­nen zeg­gen, maar de kans is groot dat wij, met de stap­jes die wij zet­ten, nieu­we con­flic­ten voor­ko­men. Als het de Ethio­pi­ërs lukt om afspra­ken te maken over water, kun­nen ze later ook afspra­ken maken over ande­re moei­lij­ke kwesties.

Mooi­er en beter
Om die en ande­re rede­nen is het Awash-pro­ject voor Leen puur genie­ten. “De puz­zel­stuk­jes val­len in elkaar. Ik houd van ande­re cul­tu­ren, en van lang­lo­pen­de, inhou­de­lijk pit­ti­ge klus­sen bin­nen een com­plexe omge­ving. Ik vind het leuk om mijn capa­ci­tei­ten in te zet­ten en iets mooi­er en beter te maken. Dat komt hier alle­maal samen. Het sluit ook per­fect aan op wat AT Osbor­ne doet. We draai­en dit pro­ject tegen een sym­bo­lisch tarief, maar het is tege­lij­ker­tijd ook een inte­res­san­te inter­na­ti­o­na­le ver­ken­ning. In Neder­land dra­gen wij bij aan de ver­be­te­ring van de leef­om­ge­ving; wat is er voor nodig om dat ook in ande­re lan­den te kun­nen doen?”

Wij hou­den u graag
op de hoogte
Inschrij­ven nieuwsbrief