Bij­na vijf pro­cent van alle Neder­lan­ders, ofte­wel zo’n 800 dui­zend men­sen, leeft met kan­ker of heeft kan­ker gehad. Dat aan­tal blijft in de toe­komst alleen maar toe­ne­men – door ver­grij­zing, maar ook door ver­be­ter­de (vroeg)diagnostiek zoals bevol­kings­on­der­zoe­ken. Dit maakt dat kan­ker een gro­te impact heeft op onze maat­schap­pij, maar ook op de inrich­ting van de zorg en met name de zie­ken­huis­zorg. De ont­wik­ke­lin­gen op dit gebied en de infor­ma­tie-uit­wis­se­ling gaan vol­gens Rudolp­hie zo snel dat zie­ken­hui­zen veel moe­ten inves­te­ren in nieu­we busi­ness­mo­del­len, in het oplei­den van zorg­ver­le­ners en in het inrich­ten van het zie­ken­huis op nieu­we behoef­ten van afne­mers van zorg.

Rudolp­hie ziet zeven ont­wik­ke­lin­gen die van belang zijn voor de trans­for­ma­tie van de zie­ken­huis­zorg: pre­ven­tie, ver­an­de­ren­de rol van de pati­ënt, per­soon­lij­ke behan­de­ling en zorg, toe­gan­ke­lijk­heid van data, tech­no­lo­gi­sche voor­uit­gang, spe­ci­a­li­sa­tie en cen­tra­li­sa­tie en tot slot stij­gen­de kos­ten van medicijnen.

“Met tech­nie­ken als ‘pre­dic­ti­ve geno­mics’ en ‘mole­cu­lar bio­mar­kers’ kan het risi­co op som­mi­ge vor­men van kan­ker al wor­den bepaald ver voor­dat de ziek­te zich mani­fes­teert”, aldus Rudolp­hie. “Op basis daar­van kun­nen pre­ven­tie­ve inter­ven­ties wor­den gepleegd. Deze tech­nie­ken kun­nen de basis wor­den voor inte­res­san­te nieu­we busi­ness­mo­del­len voor zie­ken­hui­zen, die aan­slui­ten op de ver­schui­ving van disea­se mana­ge­ment naar health management.”

‘Con­su­mer-omics’
Rudolp­hie voor­ziet ook dat pati­ën­ten zelf actief aan de slag gaan met do it yourself-dia­gnos­tiek en met ‘con­su­mer-omics’, ofte­wel infor­ma­tie over eigen genoom, micro­bi­oom, pro­te­oom. Daar­naast gaat de pati­ënt steeds meer naar 24/7‑registratie van medi­sche gege­vens door mid­del van wea­ra­bles. Hier­voor wor­den com­mu­ni­ca­tie­mid­de­len als Faceti­me, Sky­pe en aller­lei apps gebruikt. Dat heeft vol­gens Rudolp­hie weer gevol­gen voor onder meer de ziekenhuislaboratoria.

“Door steeds meer, steeds bete­re en steeds toe­gan­ke­lij­ker infor­ma­tie is de pati­ënt een steeds kri­ti­scher gespreks­part­ner”, zegt Rudolp­hie. “Die zal ook vaker een second opi­ni­on aan­vra­gen. Boven­dien vraagt de pati­ënt toe­gang tot het eigen dos­sier en de eigen medi­sche gege­vens. Dat vraagt om meer beleid op het gebied van pri­va­cy en het bereik­baar hou­den van zorg­in­for­ma­tie voor ieder­een – zeker die­ge­nen die min­der in staat zijn om mee te pra­ten over eigen gezondheid.”

Per­soon­lij­ke behandeling
Omdat het besef groeit dat iede­re tumor uniek is, zet­ten behan­de­laars steeds meer in op ‘per­so­na­li­sed medi­ci­ne’: spe­ci­fiek op de pati­ënt toe­ge­sne­den behan­de­lin­gen. Algo­rit­mes spe­len daar­bij een steeds belang­rij­ker rol. Rudolp­hie wijst in dit ver­band op het digi­ta­le plat­form Oncofinder.com dat wordt gebruikt om op basis van gen­ex­pres­sie te voor­spel­len welk medi­cijn of wel­ke inter­ven­ties het meest effec­tief zijn.

Over­al op de wereld ont­staan ini­ti­a­tie­ven waar­bij het effect van behan­de­lin­gen – al dan niet door de pati­ënt zelf — wordt gere­gi­streerd. Der­ge­lij­ke regi­stra­ties lenen zich bij uit­stek voor big data-ana­ly­ses. Die kun­nen tot dus­ver onbe­ken­de cor­re­la­ties aan­to­nen. “Het wach­ten is op het moment waar­op deze ini­ti­a­tie­ven aan elkaar gekop­peld wor­den om de onge­ken­de kracht van de enor­me hoe­veel­he­den data opti­maal te benut­ten”, stelt Rudolp­hie. “In mijn optiek is het cru­ci­aal voor zie­ken­hui­zen om daar nu al op te anticiperen.”

Tech­no­lo­gi­sche vooruitgang
In de vier voor­gaan­de ont­wik­ke­lin­gen ver­vul­len data en infor­ma­tie-uit­wis­se­ling een cen­tra­le rol. Daar­naast zijn er ook ande­re tech­no­lo­gi­sche ont­wik­ke­lin­gen met een gro­te impact op de zie­ken­huis­zorg. Rudolp­hie denkt hier­bij bij­voor­beeld aan immu­no­the­ra­pie, zeer loka­le bestra­ling, stam­cel­the­ra­pie, pro­t­on­the­ra­pie, robo­ti­se­ring, 3D-prin­ting en nano­tech­no­lo­gie. “We zien zorg­cen­tra ont­staan waar geen zie­ken­huis­bed meer aan te pas komt, zoals het Mer­cy Vir­tu­al Care­Cen­ter in de VS”, licht Rudolp­hie toe. “Daar­bij biedt de tech­niek zorg­ver­le­ners de moge­lijk­heid om pati­ën­ten op afstand te bege­lei­den. Naast dit soort medisch-tech­no­lo­gi­sche ont­wik­ke­lin­gen zien we ook ont­wik­ke­lin­gen die impact zul­len heb­ben op de bedrijfs­voe­ring van een zie­ken­huis. Denk hier­bij bij­voor­beeld aan de rol van blockchain-technologie.

Omdat de onco­lo­gi­sche zorg steeds meer gespe­ci­a­li­seerd raakt, is mul­ti­dis­ci­pli­nai­re samen­wer­king steeds meer ver­eist, gelooft Rudolp­hie. Toch ziet hij twee tegen­ge­stel­de trends. “Aan de ene kant ont­staan steeds meer zeer gespe­ci­a­li­seer­de kan­ker­cen­tra, zoals het AVL-NKI, een spe­ci­fiek borst­kan­ker­zie­ken­huis als Alexan­der Mon­ro of een kin­der­on­co­lo­gisch cen­trum als het Prin­ses Máxi­ma Cen­trum. Daar­naast heb­ben alle aca­de­mi­sche cen­tra gro­te onco­lo­gi­sche afde­lin­gen. Moge­lijk mondt dit uit in twin­tig onco­lo­gi­sche cen­tra in Neder­land. Aan de ande­re kant is er een trend naar zorg dicht­bij huis door regi­o­na­le onco­lo­gi­sche net­wer­ken, mede inge­ge­ven door het hui­di­ge finan­cie­rings­sys­teem waar­bij het volu­me van pati­ën­ten belang­rijk is. De impact op de zie­ken­huis­zorg moet nog wor­den aan­ge­toond, maar zal veel aan­pas­sings­be­reid­heid ver­ei­sen bij instellingen.”

Stij­gen­de medicijnkosten
Vol­gens Rudolp­hie vormt de toe­gan­ke­lijk­heid van kan­ker­me­di­ca­tie een steeds belang­rij­ker fac­tor in het beleid van zie­ken­hui­zen. “Het is een posi­tie­ve ont­wik­ke­ling dat er steeds meer en bete­re behan­de­lin­gen zijn, maar die trend heeft ook een scha­duw­kant: de kos­ten voor intra­mu­ra­le medi­cij­nen nemen enorm toe – met wel 100 mil­joen per jaar”, zegt Rudolp­hie. “Bin­nen­kort over­schrij­den we de 2 mil­jard euro per jaar. Een groot deel van de kos­ten komt voor reke­ning van onco­ly­ti­ca. De uit­ga­ven daar­voor zijn in drie jaar tijd met drie­dui­zend pro­cent geste­gen. Omdat de zie­ken­huis­bud­get­ten maar één pro­cent per jaar mogen stij­gen heeft deze trend dus gro­te impact op de bud­get­ten van zie­ken­hui­zen, de kwa­li­teit van zorg in het alge­meen en de toe­gan­ke­lijk­heid van inno­va­tie­ve behan­de­lin­gen. Het kan zelfs lei­den tot het ver­drin­gen van ande­re nood­za­ke­lij­ke zorg. Dat vraagt om den­ken bui­ten de bestaan­de sys­teem­op­los­sings­rich­tin­gen. We zul­len nu al ant­woor­den moe­ten for­mu­le­ren, inspe­len op de trends en inves­te­ren in kwa­li­teit van kankerzorg.”