Duurzame toekomst Rad­boud Uni­ver­siteit wordt werkelijkheid

Geplaatst op 16 feb­ru­ari 2021

Zoveel mogelijk van het gas los met hybride energienet

Een energiebe­spar­ing van bij­na 4 pro­cent per jaar en zoveel mogelijk van het gas los. Die toren­hoge ambities had de Rad­boud Uni­ver­siteit in Nijmegen. Het begon met één gebouw maar het werd een megapro­ject. Inmid­dels ligt er een goed werk­end hybride energien­et. “Een ‘liv­ing lab’ is een trend. Maar dit is meer dan een lab, wij lat­en gewoon zien dat het werkt.”

Radboud Universiteit

Toon Buit­ing, Kees Rezel­man en Died­er­ick Hilckmann

Aan het woord is Toon Buit­ing. Hij is energiecoör­di­na­tor van de divisie Cam­pus & Facil­i­ties van de Rad­boud Uni­ver­siteit. Samen met col­le­ga Died­er­ick Hilck­mann, spe­cial­ist W‑installatie van de afdel­ing beheer, is hij ver­ant­wo­ordelijk voor de enorme energi­etran­si­tie die de cam­pus heeft gemaakt. Ze willen zich absolu­ut niet op de borst klop­pen, maar trots zijn ze wel. “Het is een slim sys­teem en een mooi voor­beeld voor andere cam­pussen”, zegt Toon.

Maar waar gaat het nu om in Nijmegen? Het ver­haal begint bij een oud ketel­huis uit de jaren zes­tig. Dat voorzag gebouwen van de cam­pus van warmte. Het sys­teem was niet meer van deze tijd en toe aan ver­vang­ing. Op de cam­pus kwam het idee om warmte-koude opslag (WKO) toe te gaan passen voor één gebouw waar­bij grond­wa­ter uit de bodem als energiedrager wordt gebruikt voor koe­len of ver­war­men. Een koude-over­schot uit de win­ter wordt opges­la­gen en in de zomer gebruikt om te koe­len en vice versa.

Efficiënt

In de eerste uitvo­er­ing bij het Huy­gens­ge­bouw bleek er een koude-over­schot te zijn en om die ongelijkheid op te hef­fen werd er een kop­pel­ing gemaakt met nog een gebouw. En zo ging het bal­let­je rollen. Onder de cam­pus bleek al een stelsel van lei­din­gen te liggen dat daar­voor pri­ma gebruikt kon wor­den. “Hoe meer gebouwen we aansluiten hoe effi­ciën­ter het wordt. Het ene gebouw heeft veel meer warmte over en het andere gebouw heeft dat juist weer nodig”, ver­duidelijkt Toon.

Daarmee ontkracht het team van Rad­boud Uni­ver­siteit ook meteen de mythe dat een energi­etran­si­tie nauwelijks mogelijk is bij oude, mon­u­men­tale, pan­den. “Nieuwe gebouwen zijn extreem goed geï­soleerd en hebben dus snel vraag naar kou. Oude gebouwen vra­gen meer warmte maar willen graag hun kou kwi­jt. Een mooie com­bi­natie dus.”

Complex

Het luk­te het vast­goedteam pri­ma om alle mogelijkhe­den van de indi­vidu­ele pan­den te inven­taris­eren, maar om het hele project in goede banen te lei­den zocht­en ze de hulp van exter­nen waaron­der advies­bu­reau AT Osborne. Toon: “Het werd steeds omvan­grijk­er en dan kom je bij grote aanbeste­din­gen uit. Daar­naast wilden we ook de nieuw­bouw erbij betrekken maar die pro­jecten liepen al en moesten weer aangepast wor­den. Con­sul­tant Kees Rezel­man heeft ons daar­bij geholpen. Kees sprak enerz­i­jds de taal van de tech­ni­ci, maar heeft ook de ervar­ing en com­pe­ten­ties om tech­nisch com­plexe vraagstukken bestu­urlijk voor te bereiden.”

Ambities

Voor Kees Rezel­man was het een uitda­gend maar bove­nal inter­es­sant project: “Dit was echt heel leuk om aan mee te werken. Hier komen diverse zak­en samen. Het is enorm inno­vatief. Er lag een duurza­amhei­d­sam­bitie van het col­lege, maar ook het pro­gram­ma Heyen­­daal-zuid met veel nieuw­bouw. Bin­nen het pro­gram­mateam, bestaande uit vele interne en externe spe­cial­is­ten, hebben we de kop­pel­ing kun­nen leggen tussen de ambities en haal­bare plan­nen en projecten.”

Hij maak­te samen met het team voor de direc­tie en col­lege van bestu­ur een inte­graal plan met onder­bouwing en dat werd overgenomen en goedgekeurd. En toen ging het hard. “De eerste fase was redelijk sim­pel en snel te realis­eren en dat maak­te iedereen ent­hou­si­ast. Lat­er viel het wel wat tegen, maar toen had­den we wel al de wind mee”, lacht Toon.

Gebouwen campus Radboud Universiteit

De vele gebouwen op de cam­pus van de Rad­boud Uni­ver­siteit lev­eren en of vra­gen warmte en koude aan de WKO-instal­latie. Daar­naast wordt er gebruik gemaakt van het al bestaande lei­din­gen­s­telsel om te prof­iteren van elka­ar. Het stelsel vormt samen met andere oplossin­gen het hybride energien­et.
Schema­tis­che weer­gave van de vele gebouwen op de cam­pus van Rad­boud Uni­ver­siteit in samen­hang met de WKO-instal­latie en het hybride energienet.

Vijfde generatie

De Rad­boud maakt gebruik van het WKO-sys­­teem met warmtepom­pen om het relatief koude grond­wa­ter te ver­war­men. Alleen bij zware vorst maakt de cam­pus gebruik van gas­gestook­te cv-ketels om de oude pan­den extra te ver­war­men. Op deze manier luk­te het de cam­pus om 660.000 kuub gas per jaar te besparen.

Toon: “Over­al wordt gespro­ken over vierde gen­er­atie warmtenet­ten. Maar ik durf te zeggen dat wij al een vijfde gen­er­atie net hebben. Net als onze buren, het Rad­boud UMC. In de ver­warm­ings­branche is de basis nog steeds een energien­et dat gebaseerd is op hoge tem­per­a­turen. Daar­voor heb je alti­jd veel fos­siele brand­stof­fen nodig om op die waar­den te komen. Wij lat­en zien dat het met lage tem­per­a­turen ook werkt. Ik daag meer mensen uit om dit te gaan doen. De zand­bo­dem is uiter­mate geschikt voor WKO maar het kan op veel meer plekken in Nederland.”

Gas geven

Niet dat Toon en zijn col­le­ga Died­er­ick nu op hun lauw­eren kun­nen rusten. Kees: “Het is nu echt gas geven met van het gas los.” De Rad­boud Uni­ver­siteit is daarom bezig met meer kop­pelin­gen op de cam­pus en gebruikt nu ook zonne­stroom om het elek­trage­bruik terug te drin­gen. Verder wor­den steeds meer pan­den voorzien van energiezuinige en duurzame LED-arma­­turen. En er zijn plan­nen om ook het naast­gele­gen UMC bij het energien­et te betrekken. Net als de stu­den­ten­huisvest­ing die op de cam­pus geves­tigd is. Toon: “Met de ken­nis en ervar­ing die we nu hebben kun­nen we nog veel meer doen. En als we zo door­gaan dan zijn we in 2050 energieneutraal.”

Zuinig met energie
Niet alleen het hybride energien­et maar ook aan­vul­lende maa­trege­len zor­gen ervoor dat de Rad­boud Uni­ver­siteit (RU) in 2019 een energiebe­spar­ing van 7,2 pro­cent haalde. Bouwac­tiviteit­en en (gedeel­telijke) leeg­stand zorgden in 2019 wel nog voor een meerver­bruik en zo kwam de absolute bespar­ing in 2019 uit op 4,4 pro­cent. Van de energie­stromen bin­nen de RU is 85 pro­cent toe te schri­jven aan elek­tra. Om ook het elek­trage­bruik te ver­min­deren wor­den nog meer maa­trege­len genomen.

Deel deze pagina via

Ook interessant