Nu het aan­tal coro­naop­na­men op de inten­si­ve care afde­lin­gen daalt, zijn zie­ken­hui­zen vol­op plan­nen aan het maken om de uit­ge­stel­de zorg in te halen. De elec­tie­ve zorg heeft de afge­lo­pen weken gro­ten­deels stil gele­gen om besmet­tin­gen te voor­ko­men en capa­ci­teit vrij te maken. De ver­wach­ting is dat een deel van de niet beant­woor­de zorg­vraag zal ver­dam­pen (bij­voor­beeld herhaalpoli’s voor chro­nisch zie­ken), maar dat dit slechts beperkt geldt voor de ope­ra­tie­ve zorg. Pati­ën­ten staan immers niet voor niets op een wacht­lijst voor een ope­ra­tie en de kans is groot dat met het ver­strij­ken van de tijd de nood­zaak voor de ope­ra­tie alleen maar is toe­ge­no­men. Wel­is­waar is een deel van de nieu­we ope­ra­tie­ve zorg­vra­gen van­we­ge de beperk­te poli­kli­ni­sche capa­ci­teit (instroom) op dit moment nog niet zicht­baar voor het zie­ken­huis, maar de komen­de weken zul­len de OK wacht­lijs­ten sterk gaan toenemen.

Opscha­ling OK capa­ci­teit niet mogelijk

Het ver­sneld inha­len van ope­ra­ties door met bedrijfs­tijd­ver­len­ging de OK capa­ci­teit uit te brei­den is voor zie­ken­hui­zen haast onre­a­li­seer­baar. Naast de reeds bestaan­de per­so­ne­le pro­ble­men op de OK’s is de afge­lo­pen weken voor de opscha­ling van IC capa­ci­teit voor coron­a­pa­ti­ën­ten al een zwaar beroep gedaan op OK per­so­neel en anes­the­si­o­lo­gen. Dit bete­kent dat de ope­ra­tie­ve werk­voor­raad met de bestaan­de OK capa­ci­teit moet wor­den weggewerkt.

Wij mer­ken in onze advies­prak­tijk dat veel zie­ken­hui­zen op dit moment geen goed kader heb­ben waar­bin­nen ze beslui­ten kun­nen nemen over de ver­de­ling van OK capa­ci­teit tus­sen spe­ci­a­lis­men. Ook ont­breekt bij ver­schil­len­de zie­ken­hui­zen de hier­voor beno­dig­de mana­ge­ment­in­for­ma­tie. Dit kan lei­den tot cha­o­ti­sche en onjuis­te besluit­vor­ming, waar­door pati­ën­ten met een hoge ope­ra­tie-urgen­tie te lang moe­ten wach­ten, met onte­vre­den pati­ën­ten en ope­ra­teurs tot gevolg. Op basis van hel­de­re uit­gangs­pun­ten, een inte­gra­le blik én goed inzicht in de OK wacht­lijs­ten kan dit ech­ter wor­den voorkomen.

Wij rich­ten ons in de post-coron­a­pe­ri­o­de voor­al op de OK werk­voor­raad, gespe­ci­fi­ceerd naar urgen­tie­klas­se en navol­gen­de ver­pleeg­af­de­ling. Onder nor­ma­le omstan­dig­he­den spe­len bij de capa­ci­teits­ver­de­ling ook ande­re groot­he­den een rol, zoals de rea­li­sa­tie van de (inter­ne) pro­duc­tie­af­spraak per spe­ci­a­lis­me. Ech­ter, als gevolg de corona­cri­sis is deze groot­heid irre­le­vant gewor­den, aan­ge­zien momen­teel geen enkel snij­dend spe­ci­a­lis­me zijn pro­duc­tie­af­spraak zal realiseren.

Goed inzicht in de urgen­tie­klas­se ver­de­ling van de werk­voor­raad is cruciaal

Belang­rijk is om per spe­ci­a­lis­me snel een beeld te krij­gen van de werk­voor­raad in weken, op basis van de hui­di­ge capa­ci­teits­toe­ken­ning. Door de te ope­re­ren OK uren naar urgen­tie­klas­se te spe­ci­fi­ce­ren, wordt dui­de­lijk in hoe­ver­re het spe­ci­a­lis­me in staat is de gestel­de urgen­tie­ter­mij­nen te rea­li­se­ren. Gezien de sterk opge­lo­pen wacht­lijs­ten advi­se­ren wij zie­ken­hui­zen om zich in eer­ste instan­tie te focus­sen op de pati­ën­ten met een hoge urgen­tie­klas­se. Belang­rijk hier­bij is dat zie­ken­hui­zen grip hou­den op het ver­loop van het ziek­te­beeld van hun wacht­lijst­pa­ti­ën­ten en wan­neer nodig de urgen­tie­klas­se bijstellen.

Fig. 1 OK werk­voor­raad per urgentieklasse

De lin­ker-as in boven­staan­de figuur geeft aan de hand van de kolom­men inzicht in het aan­tal OK uren van pati­ën­ten op de wacht­lijst, per week, ver­deeld naar urgentieklasse.
De rech­ter-as geeft mid­dels de stip­pel­lijn inzicht in de OK werk­voor­raad uit­ge­drukt in weken, reke­ning hou­dend met de OK capa­ci­teit die de komen­de peri­o­de voor het spe­ci­a­lis­me beschik­baar is. Dui­de­lijk is dat de wer­ke­lij­ke werk­voor­raad de gewens­te werk­voor­raad van 8 weken ruim overtreft.

In het voor­beeld van de figuur hier­bo­ven is te zien dat de wer­ke­lij­ke OK werk­voor­raad in week 16 ca. 18 weken betreft. Hier­mee wordt het gat tus­sen de gewens­te werk­voor­raad (8 weken om de pati­ën­ten tot en met de urgen­tie­ter­mijn ‘bin­nen 2 maan­den’ te kun­nen ope­re­ren) en de wer­ke­lij­ke werk­voor­raad van 18 weken in één oog­op­slag duidelijk.

Door per spe­ci­a­lis­me de werk­voor­raad naar urgen­tie­klas­se op deze manier in beeld te bren­gen ont­staat een goed inzicht bij wel­ke spe­ci­a­lis­men de nood het hoogst is. Hier­mee wordt voor­ko­men dat enkel de spe­ci­a­lis­men met de lang­ste wacht­lijs­ten, of die­ge­nen die het hardst op de deur klop­pen even­tu­e­le extra OK capa­ci­teit ontvangen.

Op deze manier kan ook per spe­ci­a­lis­me een prog­no­se van de toe­kom­sti­ge werk­voor­raad wor­den gemaakt. Een voor­beeld hier­van is gege­ven in figuur 2. In dit sce­na­rio wordt er van­uit gegaan dat het spe­ci­a­lis­me na de zomer­va­kan­tie (week 35) weer kan beschik­ken over de vol­waar­di­ge OK capa­ci­teit. Te zien is dat de werk­voor­raad van­af dat moment sta­bi­li­seert naar 17 weken. Ervan uit­gaan­de dat de regu­lier toe­ge­ken­de OK capa­ci­teit voor dit spe­ci­a­lis­me past bij de zorg­vraag, is het logisch dat de werk­voor­raad van­af dat moment niet ver­der zal dalen.

Fig. 2 Prog­no­se OK werkvoorraad

The­o­re­tisch kan de werk­voor­raad alleen dalen door bin­nen de bestaan­de capa­ci­teit snel­ler te ope­re­ren of door capa­ci­teits­uit­brei­ding. De effec­ten van capa­ci­teits­uit­brei­ding kun­nen met de voor­ge­stel­de metho­diek een­vou­dig inzich­te­lijk wor­den gemaakt. Zo zijn in figuur 3 met behulp van de stip­pel­lijn de effec­ten van capa­ci­teits­uit­brei­ding van 5 OK dagen per week naar 7 OK dagen per week in de drie weken voor­af­gaand aan de kerst­va­kan­tie zicht­baar. Door de gro­te omvang van de werk­voor­raad beïn­vloedt deze capa­ci­teits­uit­brei­ding aan het ein­de van het jaar, de werk­voor­raad al van­af week 33.

Fig. 3 Effec­ten van capa­ci­teits­uit­brei­ding op OK werkvoorraad

Han­teer een inte­gra­le blik

Een twee­de belang­rijk inzicht is de ver­de­ling van de OK werk­voor­raad naar ver­pleeg­af­de­ling. Om even­tu­e­le extra OK capa­ci­teit voor een spe­ci­a­lis­me ook prak­tisch te kun­nen inzet­ten, advi­se­ren wij ook om de OK werk­voor­raad naar ver­pleeg­af­de­ling te specificeren.

Stel: over­wo­gen wordt om een spe­ci­a­lis­me op basis van een hoge werk­voor­raad urgen­te pati­ën­ten extra OK capa­ci­teit toe te ken­nen, maar het groot­ste deel van de werk­voor­raad betreft IC zorg, dan kan dit een con­tra-indi­ca­tie zijn voor extra OK capa­ci­teit. Immers de IC capa­ci­teit zal ook de komen­de peri­o­de nog schaars zijn als gevolg van de gro­te vraag naar beademingsapparatuur.

Ook OK capa­ci­teit voor pati­ën­ten die enkel op de ver­pleeg­af­de­ling van het eigen spe­ci­a­lis­me kun­nen wor­den ver­pleegd, kent zijn (kli­ni­sche) capa­ci­teits­be­per­kin­gen. Wij advi­se­ren daar­om om per spe­ci­a­lis­me in beeld te bren­gen wel­ke ope­ra­ties per defi­ni­tie op de eigen ver­pleeg­af­de­ling moe­ten wor­den ver­pleegd en wel­ke ope­ra­ties in prin­ci­pe ook op een ande­re (snij­den­de) ver­pleeg­af­de­ling mogen wor­den opge­no­men, reke­ning hou­dend met de beno­dig­de ver­pleeg­kun­di­ge exper­ti­se. Beschikt het spe­ci­a­lis­me over een gro­te werk­voor­raad pati­ën­ten die ook op ande­re (snij­den­de) ver­pleeg­af­de­lin­gen mogen wor­den opge­no­men, dan biedt dit een groot voor­deel bij de ver­de­ling van de schaar­se OK capaciteit.

Fig. 4 OK werk­voor­raad per urgen­tie­klas­se en verpleegafdeling

Bin­nen enke­le dagen inzicht

Met onze erva­ring bin­nen capa­ci­teits­ma­na­ge­ment en in samen­wer­king met uw busi­ness intel­li­gen­ce afde­ling, zijn wij in staat om uw zie­ken­huis bin­nen enke­le dagen de beno­dig­de inzich­ten te geven op basis waar­van trans­pa­ran­te en wel­over­wo­gen beslui­ten rond­om de toe­ken­ning van OK capa­ci­teit kun­nen wor­den geno­men. Heeft u hier­over vra­gen of heeft u behoef­te om met ons over dit onder­werp te spar­ren? Neem dan vrij­blij­vend con­tact op met: Mike Tour­noij of Renee Dooyeweerd.