Schaarse OK capaciteit verde­len na de coro­n­apiek? Deze inzicht­en bieden zieken­huizen een uitkomst

Geplaatst op 15 april 2020

Nu het aan­tal coro­naop­na­men op de inten­sive care afdelin­gen daalt, zijn zieken­huizen volop plan­nen aan het mak­en om de uit­gestelde zorg in te halen. De elec­tieve zorg heeft de afgelopen weken gro­ten­deels stil gele­gen om besmet­tin­gen te voorkomen en capaciteit vrij te mak­en. De verwacht­ing is dat een deel van de niet beant­wo­orde zorgvraag zal ver­damp­en (bijvoor­beeld herhaalpoli’s voor chro­nisch zieken), maar dat dit slechts beperkt geldt voor de oper­atieve zorg. Patiën­ten staan immers niet voor niets op een wachtli­jst voor een oper­atie en de kans is groot dat met het ver­strijken van de tijd de noodza­ak voor de oper­atie alleen maar is toegenomen. Weliswaar is een deel van de nieuwe oper­atieve zorgvra­gen van­wege de beperk­te polik­lin­is­che capaciteit (instroom) op dit moment nog niet zicht­baar voor het zieken­huis, maar de komende weken zullen de OK wachtli­jsten sterk gaan toenemen.

Opschaling OK capaciteit niet mogelijk

Het ver­sneld inhalen van oper­aties door met bedri­jf­sti­jd­ver­leng­ing de OK capaciteit uit te brei­den is voor zieken­huizen haast onre­aliseer­baar. Naast de reeds bestaande per­son­ele prob­le­men op de OK’s is de afgelopen weken voor de opschal­ing van IC capaciteit voor coro­n­a­p­atiën­ten al een zwaar beroep gedaan op OK per­son­eel en anes­the­si­olo­gen. Dit betekent dat de oper­atieve werkvoor­raad met de bestaande OK capaciteit moet wor­den weggewerkt.

Wij merken in onze adviesprak­tijk dat veel zieken­huizen op dit moment geen goed kad­er hebben waarbin­nen ze besluiten kun­nen nemen over de verdel­ing van OK capaciteit tussen spe­cial­is­men. Ook ont­breekt bij ver­schil­lende zieken­huizen de hier­voor ben­odigde man­age­mentin­for­matie. Dit kan lei­den tot chao­tis­che en onjuiste besluitvorm­ing, waar­door patiën­ten met een hoge oper­atie-urgen­tie te lang moeten wacht­en, met ontevre­den patiën­ten en oper­a­teurs tot gevolg. Op basis van heldere uit­gangspun­ten, een inte­grale blik én goed inzicht in de OK wachtli­jsten kan dit echter wor­den voorkomen.

Wij richt­en ons in de post-coro­n­ape­ri­ode vooral op de OK werkvoor­raad, gespeci­ficeerd naar urgen­tieklasse en navol­gende ver­plee­gafdel­ing. Onder nor­male omstandighe­den spe­len bij de capaciteitsverdel­ing ook andere groothe­den een rol, zoals de real­isatie van de (interne) pro­duc­tieaf­spraak per spe­cial­isme. Echter, als gevolg de coro­nacri­sis is deze grootheid irrel­e­vant gewor­den, aangezien momenteel geen enkel sni­j­dend spe­cial­isme zijn pro­duc­tieaf­spraak zal realiseren.

Goed inzicht in de urgentieklasse verdeling van de werkvoorraad is cruciaal

Belan­grijk is om per spe­cial­isme snel een beeld te kri­j­gen van de werkvoor­raad in weken, op basis van de huidi­ge capaciteit­stoeken­ning. Door de te oper­eren OK uren naar urgen­tieklasse te speci­fi­ceren, wordt duidelijk in hoev­erre het spe­cial­isme in staat is de gestelde urgen­ti­eter­mi­j­nen te realis­eren. Gezien de sterk opgelopen wachtli­jsten advis­eren wij zieken­huizen om zich in eerste instantie te focussen op de patiën­ten met een hoge urgen­tieklasse. Belan­grijk hier­bij is dat zieken­huizen grip houden op het ver­loop van het ziek­te­beeld van hun wachtli­jst­patiën­ten en wan­neer nodig de urgen­tieklasse bijstellen.

Fig. 1 OK werkvoor­raad per urgentieklasse

De link­er-as in boven­staande figu­ur geeft aan de hand van de kolom­men inzicht in het aan­tal OK uren van patiën­ten op de wachtli­jst, per week, verdeeld naar urgentieklasse.
De rechter-as geeft mid­dels de stip­pel­li­jn inzicht in de OK werkvoor­raad uitge­drukt in weken, reken­ing houdend met de OK capaciteit die de komende peri­ode voor het spe­cial­isme beschik­baar is. Duidelijk is dat de werke­lijke werkvoor­raad de gewen­ste werkvoor­raad van 8 weken ruim overtreft.

In het voor­beeld van de figu­ur hier­boven is te zien dat de werke­lijke OK werkvoor­raad in week 16 ca. 18 weken betre­ft. Hier­mee wordt het gat tussen de gewen­ste werkvoor­raad (8 weken om de patiën­ten tot en met de urgen­ti­eter­mi­jn ‘bin­nen 2 maan­den’ te kun­nen oper­eren) en de werke­lijke werkvoor­raad van 18 weken in één oogop­slag duidelijk.

Door per spe­cial­isme de werkvoor­raad naar urgen­tieklasse op deze manier in beeld te bren­gen ontstaat een goed inzicht bij welke spe­cial­is­men de nood het hoogst is. Hier­mee wordt voorkomen dat enkel de spe­cial­is­men met de lang­ste wachtli­jsten, of diege­nen die het hardst op de deur klop­pen eventuele extra OK capaciteit ontvangen.

Op deze manier kan ook per spe­cial­isme een prog­nose van de toekom­stige werkvoor­raad wor­den gemaakt. Een voor­beeld hier­van is gegeven in figu­ur 2. In dit sce­nario wordt er vanu­it gegaan dat het spe­cial­isme na de zomer­vakantie (week 35) weer kan beschikken over de vol­waardi­ge OK capaciteit. Te zien is dat de werkvoor­raad vanaf dat moment sta­biliseert naar 17 weken. Ervan uit­gaande dat de reg­uli­er toegek­ende OK capaciteit voor dit spe­cial­isme past bij de zorgvraag, is het logisch dat de werkvoor­raad vanaf dat moment niet verder zal dalen.

Fig. 2 Prog­nose OK werkvoorraad

The­o­retisch kan de werkvoor­raad alleen dalen door bin­nen de bestaande capaciteit sneller te oper­eren of door capaciteit­suit­brei­d­ing. De effecten van capaciteit­suit­brei­d­ing kun­nen met de voorgestelde method­iek een­voudig inzichtelijk wor­den gemaakt. Zo zijn in figu­ur 3 met behulp van de stip­pel­li­jn de effecten van capaciteit­suit­brei­d­ing van 5 OK dagen per week naar 7 OK dagen per week in de drie weken vooraf­gaand aan de ker­st­vakantie zicht­baar. Door de grote omvang van de werkvoor­raad beïn­vloedt deze capaciteit­suit­brei­d­ing aan het einde van het jaar, de werkvoor­raad al vanaf week 33.

Fig. 3 Effecten van capaciteit­suit­brei­d­ing op OK werkvoorraad

Hanteer een integrale blik

Een tweede belan­grijk inzicht is de verdel­ing van de OK werkvoor­raad naar ver­plee­gafdel­ing. Om eventuele extra OK capaciteit voor een spe­cial­isme ook prak­tisch te kun­nen inzetten, advis­eren wij ook om de OK werkvoor­raad naar ver­plee­gafdel­ing te specificeren.

Stel: over­wogen wordt om een spe­cial­isme op basis van een hoge werkvoor­raad urgente patiën­ten extra OK capaciteit toe te ken­nen, maar het groot­ste deel van de werkvoor­raad betre­ft IC zorg, dan kan dit een con­­tra-indi­­catie zijn voor extra OK capaciteit. Immers de IC capaciteit zal ook de komende peri­ode nog schaars zijn als gevolg van de grote vraag naar beademingsapparatuur.

Ook OK capaciteit voor patiën­ten die enkel op de ver­plee­gafdel­ing van het eigen spe­cial­isme kun­nen wor­den ver­pleegd, kent zijn (klin­is­che) capaciteits­beperkin­gen. Wij advis­eren daarom om per spe­cial­isme in beeld te bren­gen welke oper­aties per defin­i­tie op de eigen ver­plee­gafdel­ing moeten wor­den ver­pleegd en welke oper­aties in principe ook op een andere (sni­j­dende) ver­plee­gafdel­ing mogen wor­den opgenomen, reken­ing houdend met de ben­odigde ver­pleegkundi­ge exper­tise. Beschikt het spe­cial­isme over een grote werkvoor­raad patiën­ten die ook op andere (sni­j­dende) ver­plee­gafdelin­gen mogen wor­den opgenomen, dan biedt dit een groot voordeel bij de verdel­ing van de schaarse OK capaciteit.

Fig. 4 OK werkvoor­raad per urgen­tieklasse en verpleegafdeling

Binnen enkele dagen inzicht

Met onze ervar­ing bin­nen capaciteits­man­age­ment en in samen­werk­ing met uw busi­ness intel­li­gence afdel­ing, zijn wij in staat om uw zieken­huis bin­nen enkele dagen de ben­odigde inzicht­en te geven op basis waar­van transparante en welover­wogen besluiten ron­dom de toeken­ning van OK capaciteit kun­nen wor­den genomen. Heeft u hierover vra­gen of heeft u behoefte om met ons over dit onder­w­erp te spar­ren? Neem dan vri­jbli­jvend con­tact op met: Mike Tournoij of Renee Dooyeweerd.

Deel deze pagina via

Ook interessant