Scholen coro­n­aproof kri­j­gen vraagt om een Deltaplan

Geplaatst op 10 sep­tem­ber 2020

School­ge­bouwen coro­n­aproof kri­j­gen is een com­plex kar­wei. De opgave is niet alleen tech­nisch ingewikkeld (wat moet er per school gebeuren?) maar ook zeer omvan­grijk. Het betre­ft alleen al ruim 8000 scholen in het basis- en voort­gezet onder­wi­js verdeeld over meer dan 18 miljoen vierkante meter school­ge­bouwen. Verder is het finan­cieel ingewikkeld. Niet alleen de scholen, maar ook gemeentes en min­is­ter­ies zijn erbij betrokken. Con­sul­tant Jeroen de Jongh van advies­bu­reau AT Osborne verk­ende in de afgelopen weken de opgave. „Naast het op orde kri­j­gen van de ven­ti­latie is het ver­standig ook andere doe­len mee te nemen in een zoge­noemd Delta­plan, het gaat immers om de lange ter­mi­jn en de toekomst van onze kinderen.”

School students using hand sanitizer after entering a classroom.

Bij schoolbesturen staan de komende weken in het teken van onder­zoeken of hun ven­ti­latie vol­doet aan de wet. Voor 1 okto­ber moeten zij dat con­trol­eren en bij gebreken een plan van aan­pak opstellen. Besmet­tin­gen met het coro­n­avirus ver­lopen gro­ten­deels via aerosolen, stof- en vocht­deelt­jes. Een schone omgev­ingslucht is daarom belan­grijk, maar of die lucht in de scholen vol­doet is de vraag. Con­sul­tant Jeroen de Jongh legt het zo uit: „Min­is­ter Slob sug­gereerde dat scholen moeten vol­doen aan het Bouwbesluit en daarmee dus vol­doende geven­tileerd zouden zijn. Dat is een te een­voudi­ge voorstelling van zak­en. De ven­ti­latie per scholen ver­schilt enorm door de ver­schil­lende wet­telijke eisen die van toepass­ing waren op het moment van de bouw. Zo geldt in het Bouwbesluit van 2012 voor nieuwe gebouwen een eis van cir­ca 30 m³/h* per leer­ling, ter­wi­jl voor bestaande bouw 12 m³/h per leer­ling is geëist. Dat creëert grote ver­schillen in de luchtk­waliteit die leer­lin­gen in ver­schil­lende scholen ervaren. Daar­naast is het zeer twi­jfelachtig of oude scholen vol­doen aan de wet­telijke eisen voor bestaande bouw. Dezelfde gemeentes die ver­ant­wo­ordelijk zijn voor de bekostig­ing van scholen moeten deze regel ook hand­haven. Met de krapte op de gemeen­telijk begrotin­gen zal dit niet de hoog­ste pri­or­iteit hebben gehad de afgelopen jaren.”

De ruim 8000 scholen in het basis- en voort­gezet onder­wi­js zijn vee­lal van voor 2012 (het nieuw­ste Bouwbesluit).

Grafiek: AT Osborne

Kwaliteit

Daar­naast zijn er naast het Bouwbesluit richtli­j­nen van het Frisse Scholen Pro­gram­ma die als doel hebben om de energiepresta­ties van school­ge­bouwen te ver­beteren, leer­presta­ties te bevorderen en het ziek­tev­erzuim terug te drin­gen. Het Frisse Scholen Pro­gram­ma stelt weer hogere eisen dan het Bouwbesluit, maar deze zijn niet wet­telijk. Ze bieden extra hand­vat­ten door het meten van ven­ti­latie in klassen op basis van CO2 con­cen­traties. Een CO2-meter in de klas kan een goede start zijn, zek­er om bewust te wor­den van de luchtk­waliteit. „De vraag is dus niet of een school aan het Bouwbesluit vol­doet maar wat de kwaliteit is van de lucht”, stelt De Jongh, die jaren­lang in de instal­latiebranche werk­te voor­dat hij bij AT Osborne kwam als man­ag­er voor het duurza­am ontwikke­len van huisvest­ing en vast­goed. Hij heeft zijn zor­gen over het ont­breken van tech­nis­che ken­nis omtrent ven­ti­latie. Zo vor­men kli­maatin­stal­laties die ruimtelucht (deels) cir­culeren mogelijk een risi­co in het kad­er van coro­na. „Het goede sys­teem aan­schaf­fen en het op tijd onder­houden en schoon­mak­en van de instal­laties en ruimtes is essen­tieel. Juist daar zou je eisen aan moeten stellen. ”

Nachtmerrie

Een andere zorg is de financier­ing. Onder­wi­jshuisvest­ing valt zow­el onder de gemeen­ten als onder het Rijk. Het gaat alleen al om 355 gemeen­ten. „Gemeen­ten hebben al weinig geld over en vaak wor­den grootschalige ren­o­vaties daarom uit­gesteld. Dat lei­dt tot achter­stal­lig onder­houd. Posi­tief is wel dat er diverse pot­jes zijn vri­jge­maakt, zoals een spe­ci­aal coro­n­apot­je voor scholen­bouw, maar ook een ver­hoogd bud­get voor nieuw­bouw van scholen.” De Jongh hoopt dat Rijk en gemeen­ten ruimhar­tig zijn met het toewi­jzen van gelden. „Niet zoals bij het her­stellen van wonin­gen in Gronin­gen. Daar buitelden Rijk, regio, gemeen­ten, pro­gram­ma­bu­reau en bewon­ers over elka­ar. Er was niet één loket waar de burg­er ver­haal kon halen. Dat zou een nacht­mer­ri­esce­nario zijn voor alle scholen. Het gaat hier wel om 2.7 miljoen mensen die er dagelijks mee te mak­en hebben.”

Overzicht financier­ing onder­wi­jshuisvest­ing door AT Osborne.

Huisvestingsplan

Het Min­is­terie van Onder­wi­js vraagt de scholen nu om een inte­graal huisvest­ings­plan te mak­en. AT Osborne hoopt dat hierin ook andere doe­len meegenomen wor­den, zoals de doel­stellin­gen van het kli­maatakko­ord en de kli­maatveran­derin­gen. „Hogere tem­per­a­turen lei­den tot ver­min­derde leer­presta­ties. Het zou mooi zijn als je niet alleen kijkt naar ven­ti­latie van een ruimte maar ook koel­ing. Zek­er nu je toch investeert in een sys­teem. Als je ook energiere­duc­tie mee­neemt in de plan­nen, zijn de scholen klaar voor de toekomst”, aldus De Jongh.

Deltaplan

Om de mega oper­atie in goede banen te lei­den heeft het Min­is­terie van Onder­wi­js een Lan­delijk Coör­di­nati­eteam Ven­ti­latie op Scholen in het lev­en geroepen. AT Osborne zou nog een stap verder willen gaan met het organ­is­eren van een pro­gram­maor­gan­isatie om dit ‘Delta­plan ven­ti­latie en ver­du­urza­men scholen’ verder vorm te geven. „Het gaat niet alleen om een gezonde werk- en leeromgev­ing voor de gebruik­ers, maar Rijk en gemeen­ten moeten zich ook realis­eren dat deze forse investerin­gen zich ook ver­tal­en in bouwac­tiviteit­en en dus werkgele­gen­heid in het alge­meen en van het MKB, de banen­mo­tor in Ned­er­land, in het bij­zon­der. Het gaat om mil­jar­den. Dit Delta­plan slag­vaardig organ­is­eren creëert dus ook waarde voor de economie. Maar bove­naan staat dat het zorgt voor een goede leeromgev­ing voor onze kinderen en daarmee de toekomst van Nederland.”

AT Osborne Con­sul­tants & Man­agers is een advies­bu­reau dat zich richt op pro­jecten en tra­jecten die in het teken staan van een gezonde samen­lev­ing en duurzame leefomgev­ing. AT Osborne werkt onder andere in opdracht van zieken­huizen, gemeen­ten en onderwijsinstellingen. 

*m3/h = de hoeveel­heid lucht die ver­plaatst wordt bin­nen een bepaalde tijd­seen­heid, in dit geval h (uur)

 Noot voor redac­tie, niet voor pub­li­catie:

Voor meer infor­matie over ven­ti­latie op scholen kunt u con­tact opne­men met Jeroen de Jongh. Tele­foon­num­mer: 06 55 36 48 93, e‑mail: jeroen.dejongh@atosborne.nl.

Deel deze pagina via

Ook interessant