Project omschrijving

Par­le­men­tai­re enquê­te Fyra

Een meer­der­heid van de Twee­de Kamer greep in juni 2013 naar het zwaar­ste instru­ment dat zij tot haar beschik­king heeft: de par­le­men­tai­re enquê­te. Na een lan­ge voor­ge­schie­de­nis vol ver­tra­ging, drei­gen­de fail­lis­se­men­ten en one­nig­heid met de Bel­gen was voor de Kamer de maat vol toen NS de hoge­snel­heids­trein Fyra in janu­a­ri 2013 na ver­lies van een bodem­plaat uit dienst nam en in mei 2013 besloot defi­ni­tief te stop­pen met de Fyra.

Op basis van de wet op de par­le­men­tai­re enquê­te kan de enquê­te­com­mis­sie infor­ma­tie vor­de­ren bij alle betrok­ken (publie­ke en pri­va­te) par­tij­en en betrok­ke­nen onder ede ver­ho­ren. De wet stelt dat een enquê­te is bedoeld voor waar­heids­vin­ding en het trek­ken van les­sen voor de toe­komst. De hoofd­vraag van de enquê­te luid­de: waar­om is het oor­spron­ke­lijk beoog­de ver­voer over de Hoge­snel­heids­lijn-Zuid niet tot stand gekomen?

De enquê­te­com­mis­sie start­te in decem­ber 2013 en rond­de zijn werk­zaam­he­den af met het Kamer­de­bat over het eind­rap­port in juni 2016.  Car­la de Koning, Wim Gide­on­se en Erik van der Veen van AT Osbor­ne heb­ben de direc­tie Open­baar Ver­voer en Spoor van het minis­te­rie van IenM gedu­ren­de de gehe­le loop­tijd van de enquê­te onder­steund. De werk­zaam­he­den beston­den uit het vol­doen aan de vor­de­rin­gen van de enquê­te­com­mis­sie om schrif­te­lij­ke infor­ma­tie. Dit bete­ken­de het sys­te­ma­tisch door­wer­ken van het HSL-archief om alle brie­ven, nota’s, e‑mails, rap­por­ten, etc. te kun­nen leve­ren. Veel­al voor­zien van een tijd­lijn of nade­re toe­lich­ting. Tege­lij­ker­tijd werd een eigen ana­ly­se van de gele­ver­de stuk­ken gemaakt voor intern gebruik. Mede op basis daar­van wer­den (oud)ambtenaren en (oud)bewindslieden voor­be­reid op de beslo­ten voor­ge­sprek­ken en open­ba­re ver­ho­ren door de enquêtecommissie.

Erik: ‘Het was een enor­me klus. De enquê­te­com­mis­sie had het onder­zoek ruim opge­zet. Het bestreek de peri­o­de van­af eind jaren ’80 met de eer­ste gedach­ten­vor­ming over een hoge­snel­heids­lijn tot en met de alter­na­tie­ve invul­ling van het ver­voer eind 2013. Het ging in op de aan­be­ste­ding van het ver­voer, de bestel­ling en bouw van het mate­ri­eel, de toe­la­ting van het mate­ri­eel en de tot­stand­ko­ming van het alter­na­tie­ve ver­voer’.  ‘Dat bete­ken­de niet alleen dat het om een gro­te hoe­veel­heid infor­ma­tie ging, maar ook dat het aan­tal amb­te­lij­ke en bestuur­lij­ke betrok­ke­nen groot was’, vult Wim aan.  Vol­gens Car­la was het een hele bre­de opga­ve. ‘ Het ging niet alleen om meer tech­ni­sche acti­vi­tei­ten als ver­za­me­len, orde­nen en dui­den, maar het was ook heel per­soon­lijk. Hoe help je de betrok­ken (oud)ambtenaren en (oud)bewindslieden om de beslo­ten en open­ba­re ver­ho­ren te door­staan? Het is natuur­lijk hart­stik­ke span­nend om in het open­baar, live op tele­vi­sie uit­ge­zon­den, onder­vraagd te wor­den over je han­de­len in dit dossier’.

Na publi­ca­tie van het eind­rap­port van de enquê­te­com­mis­sie in okto­ber 2015 heeft AT Osbor­ne mee­ge­werkt aan de kabi­nets­re­ac­tie en de voor­be­rei­ding en onder­steu­ning van het debat tus­sen Kamer en kabi­net dat in juni 2016 plaatsvond.