Nul-emissie stad­slo­gistiek: toezicht en handhaving

Geplaatst op 6 decem­ber 2019

Vanaf 2025 kun­nen gemeen­ten een nul-emissie zone inricht­en voor stad­slo­gistiek. Alle bestel- en vrachtauto’s moeten dan bin­nen deze zone emissieloos rij­den. Het doel is om de leef­baarheid en luchtk­waliteit in de ste­den te ver­beteren. Een goede en tijdi­ge inricht­ing van toezicht en hand­hav­ing van deze zones is cru­ci­aal. Het min­is­terie van Infra­struc­tu­ur en Water­staat vroeg AT Osborne om in kaart te bren­gen welke vor­men van toezicht en hand­hav­ing van een nul-emissie zone denkbaar zijn en welke vor­men het meest geschikt zijn in de ver­schil­lende sit­u­aties. Zo wor­den Rijk en gemeen­ten geholpen bij het mak­en van keuzes voor de inricht­ing van toezicht en hand­hav­ing van nul-emissie zones.

Vormen van toezicht en handhaving

ANPR
Voor de huidi­ge milieu­zones bestaat toezicht en hand­hav­ing voor­namelijk uit het gebruik van zoge­noemde ANPR-sys­te­­men. Deze Auto­mat­ic Num­ber Plate Recog­ni­­tion-sys­te­­men (ook wel kentekencamera’s genoemd) detecteren een ken­teken en vergelijken deze met een data­base met ken­tekens die in de zone mogen rij­den. Hieruit vol­gen de ken­tekens die in overtred­ing zijn en dus een boete kun­nen ont­van­gen. Het ANPR-sys­­teem is zeer geschikt om toe te passen voor toezicht en hand­hav­ing van nul-emissie zones. Het bor­gen van pri­va­cy is echter een kri­tisch aspect van ANPR-systemen.

Geofenc­ing
Naast het gebruik van ANPR-sys­te­­men biedt ook geofenc­ing veel voorde­len. Bij geofenc­ing wordt een bepaald gebied (in dit geval de nul-emissie zone) virtueel afge­bak­end. Door voer­tu­igen uit te rusten met appa­ratu­ur voor GPS en data uitwissel­ing, kan gede­tecteerd wor­den wan­neer het voer­tu­ig de geofence nadert en kan de bestu­ur­der hier tijdig voor wor­den gewaarschuwd. Daarmee is geofenc­ing zeer geschikt voor het detecteren van (poten­tiële) overtredin­gen. Voor sanc­tioner­ing is deze vorm echter ongeschikt, aangezien niet bij de keten aanges­loten voer­tu­igen niet wor­den gereg­istreerd. Geofenc­ing biedt daarom momenteel vooral kansen als aan­vulling op een ANPR-systeem.

Een aan­vul­lend voordeel van geofenc­ing is de mogelijkheid om noti­fi­caties met omri­jroutes te ver­s­turen aan de bestu­ur­ders van vervuilende voer­tu­igen, wan­neer zij de nul-emissie zone naderen. Daar­naast kan geofenc­ing waar­bor­gen dat terughouden­der wordt omge­gaan met de per­soon­s­gegevens die het ANPR-sys­­teem verza­melt. Door de geofenc­ing tech­niek wor­den ken­tekens van toeges­tane voer­tu­igen namelijk direct uit de ANPR-data­base verwijderd.

Uitdaging met hybride voertuigen

In de sce­nar­io­analyse gaan we in op de uitdag­ing als hybride bestel- en vrachtauto’s de komende jaren bred­er wor­den geïn­tro­duceerd en wor­den toege­lat­en tot de nul-emissie zone. Voor toezicht en hand­hav­ing is het van belang om na te kun­nen gaan dat een hybride voer­tu­ig ook daad­w­erke­lijk emissieloos rijdt in de nul-emissie zone. Met een ANPR-sys­­teem kan dit niet. Geofenc­ing kan dan een uitkomst bieden.

Met geofenc­ing en een app in het voer­tu­ig kan de bestu­ur­der eraan herin­nerd wor­den dat hij de nul-emissie zone bin­nen­ri­jdt en moet over­schake­len op de emissieloze aandrijving.

Om deze func­tion­aliteit echter in te zetten voor hand­hav­ing, zou het voer­tu­ig con­tinu data moeten delen met de hand­haver over de locatie en de wijze van aan­dri­jv­ing. Dit staat op ges­pan­nen voet met pri­va­cy borg­ing. Daar­naast vin­den momenteel pilots plaats, waar­bij het voer­tu­ig met behulp van geofenc­ing automa­tisch over­schakelt op emissieloze aan­dri­jv­ing, zodra het voer­tu­ig de nul-emissie zone inri­jdt. Hier­bij speelt echter de vraag of deze tech­niek vanaf 2025 voor alle voer­tu­igen beschik­baar is.

Zow­el juridisch als tech­nisch zijn er dus nog onzek­er­he­den over de toepas­baarheid van geofenc­ing voor toezicht en de hand­hav­ing van hybride voer­tu­igen bij nul-emissie zones. De aan­bevel­ing is om nad­er onder­zoek uit te voeren op de juridis­che en tech­nis­che haalbaarheid.

Overige scenarioanalyses

In een ander sce­nario con­sta­teert AT Osborne dat de omvang van een nul-emissie zone invloed heeft op de hoeveel­heid ben­odigde ANPR-camera’s en dus de imple­men­tatiekosten. Ook de aan­wezigheid van een milieu­zone speelt een rol in de hoogte van de imple­men­tatiekosten. Als een gemeente momenteel een milieu­zone hand­haaft met een ANPR-sys­­teem en besluit deze zone ook in te richt­en als nul-emissie zone, dan kan het bestaande ANPR-sys­­teem ook gebruikt wor­den voor hand­hav­ing van de nul-emissie zone.

Rapport

Onze bevin­din­gen bun­delden wij in het rap­port ‘Rap­port Toezicht en hand­hav­ing van nul-emissie zones’. Het min­is­terie pub­liceerde het rap­port op de web­sites van Green Deal ZES en Dutch Mobil­i­ty Inno­va­tions.

Deel deze pagina via

Ook interessant