Gemeen­ten onder­zoe­ken de moge­lijk­heid om via een aan­pas­sing in de Cri­sis- en Her­stel­wet bewo­ners ver­plicht van het gas af te krij­gen. Zo zou de net­be­heer­der zich de ver­van­ging van een gas­net in een van het aard­gas afge­kop­pel­de wijk kun­nen besparen.

89 over­stap­pers

Direc­te aan­lei­ding voor de inte­res­se is een pilot bin­nen het Pro­gram­ma Aard­gas­vrije Wij­ken (PAW) in de jaren­zes­tig­wijk Overw­he­re in Pur­me­rend. Van de 95 woningei­ge­na­ren zijn er 89 die over­stap­pen naar het gemeen­te­lij­ke warm­te­net, waar­voor op dit moment de werk­zaam­he­den plaats­vin­den. Zes huis­ei­ge­na­ren hou­den voor­als­nog aan het gas vast. De zes zien de nood­zaak om de woning af te kop­pe­len van het gas­net nog niet.

Nooit exploi­ta­bel

Door deze hou­ding heeft net­be­heer­der Lian­der voor een klei­ne min­der­heid van bewo­ners als­nog een nieuw gas­net in Overw­he­re moe­ten aan­leg­gen. Daar­mee is een klei­ne 300.000 euro gemoeid. Zon­de van het geld, vindt gemeen­te­lijk pro­gram­ma­na­ger Jas­pert Ver­plan­ke, zeker als de pilot straks ver­der wordt opge­schaald. ‘Je weet dat het nooit exploi­ta­bel zal zijn.’

Warm­te­recht

Nu kan een Neder­land­se woningei­ge­naar, die al op aard­gas is aan­ge­slo­ten op grond van de Gas­wet zijn aan­slui­ting behou­den. Alleen voor nieuw­bouw wordt sinds 1 juli 2018 een uit­zon­de­ring gemaakt. Dit gas­recht zal op ter­mijn wor­den ver­van­gen door een ‘warm­te­recht’, maar dat moet eerst nog door de Twee­de en Eer­ste Kamer wor­den bekrachtigd.

Proef­tuin

Vol­gens seni­or jurist Con­nie de Lan­ge van de gemeen­te biedt de gewij­zig­de Cri­sis-en her­stel­wet (Chw) aan gemeen­ten met een zoge­naam­de Proef­tuin de moge­lijk­heid om bij wij­ze van expe­ri­ment af te wij­ken van de Gas­wet, waar­door gas­aan­slui­tin­gen in een bepaald gebied kun­nen wor­den afge­kop­peld. Daar is een wij­zi­ging van het Besluit uit­voe­ring Cri­sis- en her­stel­wet voor nodig. Dat tra­ject vergt wel de nodi­ge tijd omdat het ont­werp­be­sluit ook nog moet wor­den voor­ge­legd aan de bei­de Kamers en aan de Afde­ling advi­se­ring van de Raad van State.

Loka­le poli­tiek aan zet

De Lan­ge bena­drukt dat in dit besluit­vor­mings­pro­ces ech­ter eerst en voor­al de loka­le poli­tiek aan zet is. ‘Col­le­ge en raad zul­len zich erover moe­ten bui­gen of deze stap wen­se­lijk is. In de pilot in Overw­he­re is juist de vrij­wil­lig­heid van bewo­ners om van het gas af te gaan steeds het lei­den­de prin­ci­pe geweest.’ Deze maand bespreekt Pur­me­rend met het minis­te­rie van Bin­nen­land­se Zaken de moge­lijk­he­den. Vol­gens De Lan­ge over­weegt één ande­re gemeen­te op dit moment om de Cri­sis- en her­stel­wet voor dit doel in te zetten.

Scep­tisch

Jurist omge­vings­recht Erik Vis­ser van AT Osbor­ne is scep­tisch over deze rou­te. ‘Het gaat hier om een wij­zi­ging in het bestem­mings­plan. Dan moet je aan­to­nen dat die ruim­te­lijk rele­vant is. Ik betwij­fel of CO2-bespa­ring daar­on­der valt. Dan kom je snel uit bij een bestem­mings­plan ver­bre­de reik­wijd­te. En dan nog is het de vraag of het kan, omdat de Chw op dit punt nog niet is uit­ge­werkt. Belang­rij­ker is dat het bestem­mings­plan een vorm is van toe­la­tings­pla­no­lo­gie: de indi­vi­du­e­le grond­ei­ge­naar staat daar­in juri­disch sterk. Er kun­nen in begin­sel geen ver­plich­tin­gen voor bedrij­ven en bur­gers in opge­no­men worden.’

Woning­wet

Meer moge­lijk­he­den ziet Vis­ser in arti­kel 13 van de Woning­wet. Die geeft gemeen­ten de moge­lijk­heid om huis­ei­ge­na­ren te ver­plich­ten tot een ‘hoger voor­zie­nin­gen­ni­veau’, mits dit naar het oor­deel van de gemeen­te ‘nood­za­ke­lijk’ is. Recen­te­lijk is dat bij de wij­zi­ging van arti­kel 1.12 van het Bouw­be­sluit nog eens toe­ge­licht. ‘Het is natuur­lijk afwach­ten hoe die nood­za­ke­lijk­heid straks in de prak­tijk door de rech­ter zal wor­den geïn­ter­pre­teerd’, zegt Vis­ser. ‘Maar als, zoals in Pur­me­rend, 95 pro­cent van een wijk van het gas af wil en slechts 5 pro­cent niet, dan zal naar mijn mening die nood­za­ke­lijk­heid wel standhouden.’

Dit arti­kel is ook gepu­bli­ceerd op Binnenlandsbestuur.nl