Gemeen­ten zoeken instru­menten tegen notoire gasklever

Geplaatst op 11 novem­ber 2019

Gemeen­ten onder­zoeken de mogelijkheid om via een aan­pass­ing in de Cri­­sis- en Her­stel­wet bewon­ers ver­plicht van het gas af te kri­j­gen. Zo zou de net­be­heerder zich de ver­vang­ing van een gas­net in een van het aardgas afgekop­pelde wijk kun­nen besparen.

89 overstappers

Directe aan­lei­d­ing voor de inter­esse is een pilot bin­nen het Pro­gram­ma Aardgasvri­je Wijken (PAW) in de jaren­zes­tig­wijk Over­where in Purmerend. Van de 95 woningeigenaren zijn er 89 die over­stap­pen naar het gemeen­telijke warmtenet, waar­voor op dit moment de werkza­amhe­den plaatsvin­den. Zes hui­seigenaren houden vooral­snog aan het gas vast. De zes zien de noodza­ak om de won­ing af te kop­pe­len van het gas­net nog niet.

Nooit exploitabel

Door deze houd­ing heeft net­be­heerder Lian­der voor een kleine min­der­heid van bewon­ers alsnog een nieuw gas­net in Over­where moeten aan­leggen. Daarmee is een kleine 300.000 euro gemoeid. Zonde van het geld, vin­dt gemeen­telijk pro­gram­man­ag­er Jaspert Ver­planke, zek­er als de pilot straks verder wordt opgeschaald. ‘Je weet dat het nooit exploita­bel zal zijn.’

Warmterecht

Nu kan een Ned­er­landse woningeige­naar, die al op aardgas is aanges­loten op grond van de Gaswet zijn aansluit­ing behouden. Alleen voor nieuw­bouw wordt sinds 1 juli 2018 een uit­zon­der­ing gemaakt. Dit gas­recht zal op ter­mi­jn wor­den ver­van­gen door een ‘warmterecht’, maar dat moet eerst nog door de Tweede en Eerste Kamer wor­den bekrachtigd.

Proeftuin

Vol­gens senior jurist Con­nie de Lange van de gemeente biedt de gewi­jzigde Cri­­sis-en her­stel­wet (Chw) aan gemeen­ten met een zoge­naamde Proef­tu­in de mogelijkheid om bij wijze van exper­i­ment af te wijken van de Gaswet, waar­door gasaansluitin­gen in een bepaald gebied kun­nen wor­den afgekop­peld. Daar is een wijzig­ing van het Besluit uitvo­er­ing Cri­­sis- en her­stel­wet voor nodig. Dat tra­ject vergt wel de nodi­ge tijd omdat het ontwerpbesluit ook nog moet wor­den voorgelegd aan de bei­de Kamers en aan de Afdel­ing advis­er­ing van de Raad van State.

Lokale politiek aan zet

De Lange benadrukt dat in dit besluitvorm­ing­spro­ces echter eerst en vooral de lokale poli­tiek aan zet is. ‘Col­lege en raad zullen zich erover moeten buigen of deze stap wenselijk is. In de pilot in Over­where is juist de vri­jwil­ligheid van bewon­ers om van het gas af te gaan steeds het lei­dende principe geweest.’ Deze maand bespreekt Purmerend met het min­is­terie van Bin­nen­landse Zak­en de mogelijkhe­den. Vol­gens De Lange over­weegt één andere gemeente op dit moment om de Cri­­sis- en her­stel­wet voor dit doel in te zetten.

Sceptisch

Jurist omgev­ingsrecht Erik Viss­er van AT Osborne is scep­tisch over deze route. ‘Het gaat hier om een wijzig­ing in het bestem­mings­plan. Dan moet je aan­to­nen dat die ruimtelijk rel­e­vant is. Ik betwi­jfel of CO2-bespar­ing daaron­der valt. Dan kom je snel uit bij een bestem­mings­plan ver­brede reik­wi­jdte. En dan nog is het de vraag of het kan, omdat de Chw op dit punt nog niet is uit­gew­erkt. Belan­grijk­er is dat het bestem­mings­plan een vorm is van toe­lat­ings­planolo­gie: de indi­vidu­ele gron­deige­naar staat daarin juridisch sterk. Er kun­nen in begin­sel geen ver­plichtin­gen voor bedri­jven en burg­ers in opgenomen worden.’

Woningwet

Meer mogelijkhe­den ziet Viss­er in artikel 13 van de Won­ing­wet. Die geeft gemeen­ten de mogelijkheid om hui­seigenaren te ver­plicht­en tot een ‘hoger voorzienin­gen­niveau’, mits dit naar het oordeel van de gemeente ‘noodza­ke­lijk’ is. Recen­telijk is dat bij de wijzig­ing van artikel 1.12 van het Bouwbesluit nog eens toegelicht. ‘Het is natu­urlijk afwacht­en hoe die noodza­ke­lijkheid straks in de prak­tijk door de rechter zal wor­den geïn­ter­pre­teerd’, zegt Viss­er. ‘Maar als, zoals in Purmerend, 95 pro­cent van een wijk van het gas af wil en slechts 5 pro­cent niet, dan zal naar mijn mening die noodza­ke­lijkheid wel standhouden.’

Dit artikel is ook gepub­liceerd op Binnenlandsbestuur.nl

Deel deze pagina via

Ook interessant