Duurza­amheid in ontwik­kel­ing voor gezondheidszorg

Geplaatst op 20 okto­ber 2020

BENG (Bij­na EnergieN­eu­traal Gebouw) is de opvol­ger van de EPC bereken­ing. De intro­duc­tie ervan heeft wat moeite gekost, maar nu is het dan toch zover: de BENG eisen gaan in per 1 jan­u­ari 2021.

Ontwikkelingen

BENG

In 2015 zijn voor­lop­ige eisen opgesteld. Eind 2018 zijn nieuwe eisen in con­cept voorgesteld. Eind 2019 zijn dan toch de defin­i­tieve eisen gepub­liceerd in het staats­blad. De reden voor de diverse aan­passin­gen tussen de con­cepten en defin­i­tieve ver­sie, als ook de uit­s­tel van de intro­duc­tie van de eisen, komt door­dat de markt is gecon­sul­teerd over kostenop­ti­maliteit en kosten­ef­fec­tiviteit. Daar­naast ligt achter de BENG eisen een nieuwe norm, de NTA 8800, waar­voor ook nieuwe soft­ware gemaakt moest wor­den om te kun­nen bereke­nen of een gebouw eraan vol­doet. Het mak­en van de soft­ware had ook ver­trag­ing opgelopen. Inmid­dels (sinds de zomer van 2020) zijn we zover dat de eisen vast­gesteld zijn en er soft­ware beschik­baar is.

De BENG eisen gaan in per 1 jan­u­ari 2021. Er zijn eigen­lijk 3 BENG eisen:

  1. BENG 1: de max­i­male energiebe­hoefte in kWh per m2 gebruik­sop­per­vlak per jaar (kWh/m2.jr)
  2. BENG 2: het max­i­male pri­mair fos­siel energiege­bruik, eve­neens in kWh per m2 gebruik­sop­per­vlak per jaar (kWh/m2.jr)
  3. BENG 3: het min­i­male aan­deel hernieuw­bare energie in procenten (%)

De BENG eisen zijn ver­schil­lend per gebruiks­func­tie, met dezelfde indel­ing in func­ties als in het Bouwbesluit. Voor de func­tie “gezond­hei­d­szorg met bedge­bied” geldt bijvoorbeeld:

  1. BENG 1: max­i­maal 350 kWh/m2.jr
  2. BENG 2: max­i­maal 130 kWh/m2.jr
  3. BENG 3: min­i­maal 30%

Wat betekent dit nu con­creet voor de scope en kosten van een nieuw­bouw zieken­huis? Eerlijk gezegd is dat nog niet duidelijk. Bij de intro­duc­tie van de con­cept eisen in 2015 is een studie gedaan naar de haal­baarheid. Naar aan­lei­d­ing daar­van zijn de eisen enigszins aangepast in 2018. De eisen uit 2018 zijn wederom getoetst, waar­van toen de con­clusie was: BENG 1 is goed te halen, BENG 2 is lastig maar mogelijk, BENG 3 is vooral­snog niet haalbaar.

BENG 3 is, althans in ieder geval vol­gens de studie op de eisen uit 2018, niet haal­baar omdat, sim­pel gezegd, er te weinig dakop­per­vlak is voor zon­nepan­e­len voor het enorm hoge energieverbruik.

Een reken­studie met de in 2019 vast­gestelde eisen en gebruik­mak­end van gevalideerde NTA 8800 soft­ware loopt nog. Het is met span­ning afwacht­en wat daar­van exact de resul­tat­en zijn!

We kun­nen wel stellen dat je alles uit de kast moet trekken om te vol­doen. Dus: zon­nepan­e­len, WKO, elek­trische warmtepomp, vraagges­tu­urde gebal­anceerde ven­ti­latie met WTW, hoge iso­latiewaardes, lage verlichtingsvermogens.

Overi­gens is het wel bij­zon­der dat er nog steeds geen reken­stud­ies zijn die aan­to­nen hoe (en of) men kan vol­doen aan de BENG eisen voor zieken­huizen, ter­wi­jl over krap 3 maan­den die nieuwe eisen ingaan en er nu al bouw­plan­nen gemaakt wor­den die aan die eisen zullen moeten gaan vol­doen. Je zou jezelf miss­chien gerust kun­nen stellen met de gedachte dat het de over­heid niet aan gele­gen is om zieken­huis ontwikke­len onmo­gelijk te mak­en, maar ze alleen een duwt­je (harde duw) in de ver­du­urza­m­ingsricht­ing wil geven. Dus het zal wel goed komen?

Klimaatakkoord

In het Kli­maatakko­ord uit 2019 staat beschreven dat sec­toren in het maatschap­pelijk vast­goed een sec­torale routekaart opstellen, waarin de strate­gie om te ver­du­urza­men omschreven staat (spec­i­fiek: de reduc­tie van CO2-emissie). Die sec­torale routekaarten moeten ver­vol­gens per instelling ver­taald wor­den in een routekaart op porte­feuille van de instelling.

In 2020 wor­den de routekaarten vast­gesteld en in 2021 wor­den de porte­feuiller­outekaarten opgesteld. Ver­vol­gens ontstaat een wis­sel­w­erk­ing tussen sec­torale en porte­feuiller­outekaart, met uitein­delijk doel om als sec­tor in 2030 49% CO2-emissiere­­duc­tie te behalen en in 2050 95% CO2-emissiere­­duc­tie ten opzichte van de emissie in 1990.

Zieken­huizen vallen onder de sec­tor “Zorg — cure”. Voor deze sec­tor wordt alleen gekeken naar directe CO2-emissie. De emissie ten gevolge van de pro­duc­tie van elek­triciteit elders wordt buiten beschouwing gelat­en. Grofweg komt de doel­stelling van emissiere­duc­tie voor zor­gin­stelling neer op een doel­stelling voor de bespar­ing van het gasverbruik.

Overi­gens is de inspan­ning die elke instelling moeten lev­eren als bij­drage aan de sec­tor­doel­stelling niet vooraf vast­gelegd. Elke instelling zal logis­cher­wi­js eerst focussen op de makke­lijkst te mak­en klap­pen met het groot­ste effect. Oftewel, met upgraden of ver­van­gen van de oud­ste en meest inef­fi­ciënte gebouwen uit de gebouwvoor­raad zijn de groot­ste stap­pen te mak­en. Dit geldt per instelling, maar uit­er­aard ook voor de totale gebouwvoor­raad van de sec­tor. In het alge­meen zal gelden dat bij een zor­gin­stelling met een oude gebouwvoor­raad grotere stap­pen te mak­en zijn dan bij een zor­gin­stelling met enkel recent opgeleverde gebouwen.

Er is logis­cher­wi­js een wed­erz­i­jdse relatie tussen de porte­feuiller­outekaart en de huisvest­ings­plan­ning van een instelling en het MJOP van haar gebouwen.

In de bijlage een pre­sen­tatie van de RVO met onder andere een mooie tijdli­jn van boven­staand. Op deze pag­i­na vin­dt je de (thans con­cept) sec­torale routekaart Cure.

EPBD-III

De Ener­gy Per­for­mance of Build­ings Direc­tive III (EPBD-III) is inge­gaan op 10 maart 2020. De direc­tive kent drie pijlers:

  1. Sys­teemeisen tech­nis­che bouwsystemen
  2. Tech­nis­che keurin­gen ver­war­m­ings- en aircosystemen
  3. Laad­in­fra­struc­tu­ur

Ad 1. Deze regel­gev­ing stelt eisen voor het sys­teem­ren­de­ment van tech­nis­che bouwsys­te­men (ver­warm­ing, koel­ing, ven­ti­latie, tap­wa­ter, ver­licht­ing). Die eisen gelden voor de aan­leg van een nieuw tech­nisch sys­teem, maar ook als bij een bestaand sys­teem de opwekker of de ven­ti­latie-een­heid ver­van­gen wordt. De eisen zijn overi­gens pri­ma haal­baar met toepass­ing van beschik­bare tech­nieken. Dus bij ver­vang­ing van ver­licht­ing door LED gaat dat zon­der meer goed, idem voor ver­vang­ing van een LBK zon­der WTW door een LBK met WTW. Niet echt zor­gen, maar wel een pun­t­je dat aange­toond moet wor­den en gedoc­u­menteerd. Meer info.

Ad 2. Dit gaat in op het keuren van sys­te­men. Dat is voor pro­jecten niet zozeer rel­e­vant, maar wel voor onder­houd. Meer info.

Ad 3. Hier­voor geldt dat bij nieuw­bouw utiliteit én bij ingri­jpende ren­o­vatie bestaande utiliteit­bouw, er min­i­maal 1 laad­punt voorzien moet wor­den indi­en er 10 of meer par­keer­vakken zijn. Op het totaal bud­get van een nieuw­bouw­pro­ject is dit wel te overzien. Vanaf 2025 geldt voor bestaande bouw dat er ook min­i­maal 1 laad­punt voorzien moet wor­den als er meer dan 20 par­keer­vakken zijn. Er zijn een aan­tal nuances en uit­zon­derin­gen. Meer info.

Deel deze pagina via

Ook interessant